ΘΕΟΛΟΓΟΙ ΤΟΥ ΜΑΥΡΟΠΙΝΑΚΑ


ΓΙΑΤΙ ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΔΙΑΛΟΓΟΣ



Αναζήτηση αυτού του ιστολογίου

Πέμπτη, 10 Ιανουαρίου 2019

Η Ύστερη Αρχαιότητα (απόσπασμα)


Αρχίζοντας τη διάλεξή του για τη διαμάχη γύρω από την έννοια του Ιερού  (που έχει δημοσιευτεί στον τόμο «Η δημιουργία της ύστερης αρχαιότητας»), ο Peter Brown[1] σημείωνε τα εξής: « Θα ήθελα να ήμουν ένας από τους Επτά Κοιμωμένους της Εφέσου. Οι χριστιανοί αυτοί αδελφοί, κατά τη διάρκεια του διωγμού του αυτοκράτορα Δεκίου (249-251) είχαν φυλακιστεί σε μία σπηλιά, της οποίας εν συνεχεία χτίστηκε το στόμιο. Στις αρχές του 5ου αιώνα, κατά τη βασιλεία ενός εκ των διαδόχων του Δεκίου, του Θεοδοσίου Β΄ (408-450), ξύπνησαν για να διαφωτίσουν τον εν λόγω χριστιανό μονάρχη επί ενός σημείου του δόγματος που αφορούσε την έγερση των νεκρών. Φανταστείτε την έκπληξή τους, όταν, μπαίνοντας στην πόλη, είδαν το Σταυρό τοποθετημένο πάνω από την κύρια πύλη, άκουσαν ανθρώπους να ορκίζονται ελεύθερα στο όνομα του Χριστού, είδαν να έχει χτιστεί μια μεγάλη εκκλησία, τον χριστιανικό κλήρο να ασχολείται με την επισκευή των τειχών της πόλης, και αντιλήφθηκαν ότι τα ασημένια νομίσματα των παγανιστών αυτοκρατόρων εξέπλησσαν τους ανθρώπους στην αγορά» (μετ. Θ. Νικολαΐδης).
Το πλαίσιο του παραπάνω ενδιαφέροντος κειμένου είναι η εποχή της Ύστερης Αρχαιότητας[2], την οποία και χαρακτηρίζει. Πρόκειται για μία ιστορική περίοδο, η οποία  μετά τη δεκαετία του 1970, συγκεντρώνει το ενδιαφέρον όλο και περισσότερων ερευνητών.
Χονδρικά, θα έλεγε κάποιος ότι η ύστερη αρχαιότητα αφορά κυρίως τα ρωμαϊκά (από τον 1ο αι. μ. Χ.) και τα πρώτα βυζαντινά χρόνια, μέχρι τον 6ο αιώνα περίπου. Με μία απλή μελέτη της, εύκολα γίνεται αντιληπτό ότι τα γεγονότα που συνέβησαν κατά τη διάρκεια αυτών των χρόνων, επηρέασαν και άφησαν τα σημάδια τους και στην κατοπινή ανθρώπινη ιστορία. Ας αναφερθούν κάποια από αυτά: Εμφάνιση και εδραίωση του χριστιανισμού, εξάπλωση του ελληνορωμαϊκού πολιτισμού σε όλη τη ρωμαϊκή αυτοκρατορία, μετατόπιση του κέντρου βάρους της στην Ανατολή, με δημιουργία καινούριας πρωτεύουσας, της Κωνσταντινούπολης, εμφάνιση του Ισλάμ, φιλοσοφικές, και θρησκευτικές  αναζητήσεις που φανέρωναν την αγωνία των ανθρώπων της εποχής, που έβλεπαν να χάνεται κάτι παλιό και να γεννιέται κάτι καινούριο κοκ..........

Τρίτη, 1 Ιανουαρίου 2019

Ευχές για το 2019


Οι καλύτερες ευχές για το 2019 στις φίλες και τους φίλους αναγνώστες του ιστολογίου.
Μία αναδρομή στη συνέχεια με κείμενα από το (παλιό αλλά καλό)  Αναγνωστικό της Δ΄ Δημοτικού








Δευτέρα, 24 Δεκεμβρίου 2018

Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΣΤΟ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΤΟΥ ΜΑΤΘΑΙΟΥ

Όπως είναι γνωστό αναφορά στη γέννηση του Ιησού Χριστού γίνεται μόνο στα Ευαγγέλια του Ματθαίου και του Λουκά. Αυτό το γεγονός δεν πρέπει να ξενίζει αν σκεφτεί κάποιος πως τα κείμενα των Ευαγγελίων δεν είναι βιογραφίες του Ιησού, αλλά απαρτίζονται από επεισόδια της επίγειας δράσης του που αρχικά είχαν ως στόχο να δώσουν απαντήσεις από τους Ευαγγελιστές σε ερωτήματα που δημιουργούνταν μέσα στις πρώτες χριστιανικές κοινότητες. Αυτές αποτέλεσαν το χαρμόσυνο μήνυμα που περιλαμβάνεται στην Καινή Διαθήκη, και αναφέρεται στον ερχομό του Σωτήρα στη γη και στη λύτρωση των ανθρώπων.

Στο ευαγγέλιο του Ματθαίου η ενότητα που αναφέρεται στη Γέννηση περιλαμβάνει το κεφ. 2 του ευαγγελίου. Προηγείται η αφήγηση για αυτά που έχουν προηγηθεί. Εδώ βασικό στοιχείο είναι η προφητεία του Ησαΐα (Μτθ. 1,23) η οποία είναι αποδεικτική, μέσα από τη χριστοκεντρική ερμηνεία της, της θεότητας του Κυρίου.

Στην αρχή της αναφοράς του ο Ματθαίος κάνει σαφές πως ο Ιησούς γεννήθηκε στη Βηθλεέμ της Ιουδαίας. Αυτή δεν είναι τυχαία, αφού ο τόπος είχε συνδεθεί με το μεγάλο βασιλιά του Ισραήλ, το Δαβίδ, που ήταν ο εκλεκτός του Θεού, και πρόγονος του Μεσσία. Μάλιστα ο Ματθαίος αναφέρει στη συνέχεια (Μτθ. 2,6) και την (μεταιχμαλωσιακή) προφητεία που περιέχει το βιβλίο του προφήτη Μιχαία για την πόλη («Κι εσύ Βηθλέεμ, στην περιοχή του Ιούδα δεν είσαι διόλου ασήμαντη ανάμεσα στις σπουδαιότερες πόλεις του Ιούδα, γιατί από σένα θα βγει αρχηγός»). Σε αυτή είναι φανερός ο δεσμός Μεσσία-Βηθλεέμ.

Σάββατο, 22 Δεκεμβρίου 2018

Κώστας Βάρναλης, "Τα Χριστούγεννα του Παπαδιαμάντη"

Χριστούγεννα χωρίς κυρ Αλέξανδρο δε γίνονται. Στη συνέχεια μία συγκινητική παράθεση για τον αξεπέραστο Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη και τους ήρωές του από τον μεγάλο Κώστα Βάρναλη.

" Ὁ οὐρανὸς ἔβρεχε διαρκῶς λεπτὸν νερόχιονον, ὁ γραῖγος ἀδιάκοπος ἐφύσα καὶ ἦτο ψῦχος καὶ χειμὼν τὰς παραμονὰς τῶν Χριστουγέννων τοῦ ἔτους...
Ὁ κυρ-Ἀλέξανδρος εἶχε νηστεύσει ἀνελλιπῶς ὁλόκληρον τὸ Σαρανταήμερον καὶ εἶχεν ἐξομολογηθεῖ τὰ κρίματά του (παπα-Δημήτρη τὸ χέρι σου φιλῶ!). Καὶ ἀφοῦ ἐγκαίρως παρέδωσε τὸ χριστουγεννιάτικον διήγημά του εἰς τὴν «Ἀκρόπολιν» καὶ διέθεσεν ὁλόκληρον τὴν γλίσχρον ἀντιμισθίαν του πρὸς πληρωμὴν τοῦ ἐνοικίου καὶ τῶν ὀλίγων χρεῶν του, γέρων ἤδη κεκμηκὼς ὑπὸ τῶν ἐτῶν καὶ τῆς νηστείας, ἀποφεύγων πάντοτε τὴν πολυάσχολον τύρβην, ἀλλὰ φιλακόλουθος πιστός, ἔψαλεν, ὡς συνήθως, μὲ τὴν βραχνὴν καὶ σπασμένην φωνήν του, πλήρη ὅμως ἐνθέου πάθους, ὡς δεξιὸς ψάλτης, εἰς τὸ παρεκκλήσιον τοῦ Προφήτου Ἐλισσαίου τὰς Μεγάλας Ὥρας, σχεδὸν ἀπὸ στήθους, καὶ ὄτε ἐπανῆλθεν εἰς τὸ πτωχικόν του δωμάτιον, δὲν εἶχεν ἀκόμη φέξει!

Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΣΤΟ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΤΟΥ ΛΟΥΚΑ


Στη Γέννηση του Χριστού, που γιορτάζουμε σήμερα, αναφέρονται δύο από τους τέσσερις ευαγγελιστές, ο Ματθαίος και ο Λουκάς. Αυτό δεν πρέπει να παραξενεύει αν σκεφτεί κανείς ότι τα ευαγγέλια δεν είναι βιογραφίες του Ιησού. Όπως είναι γνωστό, τα ευαγγέλια περιέχουν το χαρμόσυνο μήνυμα ότι ήρθε ο Σωτήρας του κόσμου, και δίνουν απαντήσεις στα ερωτήματα των μελών των πρώτων χριστιανικών  κοινοτήτων .
Στο Ευαγγέλιο του Λουκά η δομή της αφήγησης ακολουθεί την εξής πορεία (Λκ. 2,1-20): Αρχικά γίνεται λόγος για την απογραφή που είχε διατάξει ο αυτοκράτορας της Ρώμης Οκταβιανός Αύγουστος σε όλη τη ρωμαϊκή οικουμένη. Αυτό είναι το εφαλτήριο που χρησιμοποιεί ο Ευαγγελιστής για να μιλήσει στη συνέχεια για τη μετάβαση του Ιωσήφ και της Μαρίας από τη Ναζαρέτ στην πόλη του Δαβίδ, τη Βηθλεέμ, με σκοπό να απογραφούν. Εδώ γεννιέται ο Ιησούς που η Θεοτόκος τον σπαργάνωσε και τον ξάπλωσε σε ένα παχνί, γιατί δε βρήκαν μέρος στο πανδοχείο.
Ακολουθεί κατόπιν η αναφορά στους βοσκούς που έμεναν στο ύπαιθρο, για να φυλάνε τα κοπάδια τους. Σε αυτούς εμφανίστηκε ο άγγελος Κυρίου που τους φέρνει το χαρμόσυνο μήνυμα για τη γέννηση του Θεανθρώπου. Τους δίνει και σημάδι για να τον αναγνωρίσουν, ενώ παρουσιάστηκε ένα πλήθος αγγέλων που υμνούσαν το Θεό. Οι βοσκοί κατόπιν πήγαν και βρήκαν το βρέφος στο παχνί και το προσκύνησαν. Ταυτόχρονα διηγήθηκαν και τα λόγια που είχε πει ο άγγελος για το παιδί. Όλοι έμειναν έκπληκτοι ενώ η Μαρία τα σκέπτονταν συνεχώς. Τέλος, οι βοσκοί γύρισαν στα κοπάδια τους δοξολογώντας τον Κύριο γι’ αυτά που άκουσαν και είδαν.

***
Η μεγαλοπρέπεια της διήγησης του Λουκά είναι φανερή σε όλο το κείμενο. Όλα δείχνουν ότι μιλάει για τη γέννηση ενός βασιλιά, που ενδιαφέρει όλους τους ανθρώπους. Γι’ αυτό και στην αρχή της αφήγησης παρουσιάζει ένα γεγονός που αφορά όλους, την απογραφή, που τη συνδέει με τη γέννηση του Χριστού. Δεν είναι τυχαίο ότι αρχίζει την καταγραφή των γεγονότων, αναφέροντας το πρόσωπο του αυτοκράτορα της Ρώμης. Αυτός θεωρούνταν ο κυρίαρχος της οικουμένης. Στο κείμενο όμως γίνεται σε αυτόν μόνο μία απλή αναφορά. Εμπρός δηλαδή στο παιδί που γεννήθηκε στη Βηθλεέμ δεν έχει καμία αξία. Εξυπηρετεί και αυτός το θείο σχέδιο για τη γέννηση του Μεσσία στην πόλη του ένδοξου βασιλιά του βιβλικού Ισραήλ, τη Βηθλέεμ.
Εντυπωσιακή είναι στο κείμενο η παρουσία των αγγέλων που ψάλλουν ύμνους προς τιμήν  του νεογέννητου. Στην Παλαιά Διαθήκη, ύμνους για το βασιλιά έψαλλαν οι ιερείς. Ειδικά κατά την τελετή της ενθρόνισής του ακούγονταν οι ψαλμοί 2 και 110 που αργότερα απέκτησαν και μεσσιανικό χαρακτήρα. Στη γέννηση όμως του Χριστού ο ύμνος ακούγεται από τα στόματα των αγγέλων που τονίζουν τα καλά που έφερνε μαζί του ο Σωτήρας: «Ειρήνη στη γη, αγάπη και σωτηρία στους ανθρώπους».
Ακόμη και η γέννηση στη φάτνη είναι ένα σημείο ότι το παιδί που γεννήθηκε στη Βηθλεέμ είναι ξεχωριστό. Φανερώνει ότι δε μοιάζει με τους υπόλοιπους ανθρώπους. Δεν πρέπει να λησμονείται το γεγονός ότι η γέννηση και η παιδική ηλικία των μεγάλων μορφών της Βιβλικής Ιστορίας συνδέονταν με κάτι ιδιαίτερο. Έτσι ο Μωυσής μετά τη γέννησή του μπαίνει σε ένα καλάθι και αφήνεται στα νερά του Νείλου, ο Ισαάκ προσφέρεται  ως θυσία και ο Ιωσήφ πωλείται από τους αδελφούς του στους δουλέμπορους που τον μεταφέρουν στην Αίγυπτο. Η τοποθέτηση δηλαδή του Ιησού στη φάτνη δείχνει πως πρόκειται για μία μεγάλη μορφή, που η γέννησή του συνοδεύτηκε από παράδοξα γεγονότα.
Οι βοσκοί έχουν και αυτοί έναν ειδικό ρόλο στην αφήγηση της γέννησης. Αποτελούν τους μάρτυρες που είδαν με τα ίδια τους τα μάτια τα θαυμαστά που συνόδεψαν τον ερχομό του Ιησού στον κόσμο. Κανένας δηλαδή δε μπορεί να αμφισβητήσει το κείμενο του Λουκά, γιατί μπορούν να το πιστοποιήσουν τα πρόσωπα που πρωταγωνιστούσαν, και γεύτηκαν με τις αισθήσεις τους την είσοδο του θεϊκού στοιχείου μέσα στην ανθρώπινη ιστορία.
Όλα τα παραπάνω λοιπόν αποδεικνύουν ότι ο Λουκάς χρησιμοποιεί τις πηγές του για να περιγράψει τη λαμπρή γέννηση του Μεσσία. Η μεγαλοπρέπεια είναι παντού έκδηλη. Γίνεται με αυτόν τον τρόπο ο κήρυκας της γέννησης του Σωτήρα σε έναν κόσμο που είχε πολλές απαιτήσεις, του ελληνορωμαϊκού, τον οποίο καλούσε να δεχτεί το χαρμόσυνο μήνυμα της Βασιλείας του Θεού.

         

Δευτέρα, 10 Δεκεμβρίου 2018

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΠΕ




Θεματική Ενότητα 1 του Φακέλου μαθήματος Θρησκευτικών της Β΄ Γυμνασίου.
ΔΕ: «Εικονομαχία: Η σύγκρουση για τις εικόνες. Εικονόφιλοι και εικονομάχοι»

ΤΟ ΣΕΝΑΡΙΟ
1. H ΔΕ θα διδαχτεί σε τμήμα 25 μαθητών Β΄ Τάξης Γυμνασίου ημιαστικής περιοχής την 5η και 6η  ώρα.
Επομένως ο/η  θεολόγος  θα λάβει υπόψη του την κούραση των μαθητών, οπότε θα πρέπει να παρουσιάσει ένα «φρέσκο» μάθημα, στο οποίο θα συμμετάσχει η τάξη με ενδιαφέρον.
2. Το τμήμα έχει πρόσβαση τις συγκεκριμένες διδακτικές ώρες στο εργαστήριο Πληροφορικής του σχολείου (έχει προηγηθεί συνεννόηση με τους συναδέλφους καθηγητές Πληροφορικής .
3. Οι μαθητές δημιουργούν 5 ομάδες αποτελούμενες από 5 άτομα.
4. Προσδοκώμενο αποτέλεσμα: Να μάθουν οι μαθητές πως/τον τρόπο να γνωρίσουν την Εικονομαχία, μαθαίνοντας για την Εικονομαχία

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΣ ΧΡΟΝΟΣ
Το Πρόγραμμα Σπουδών προβλέπει τέσσερα δίωρα για τη διδασκαλία της ΘΕ. Προτείνεται το ένα δίωρο να αφιερωθεί στην Εικονομαχία, εφόσον χρησιμοποιηθούν ΤΠΕ.

ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
1η διδακτική ώρα
1η δραστηριότητα
Χρόνος: 15΄
1 ΣΤΟΧΟΣ: Οι μαθητές να ανακαλύψουν μόνοι τους τις λέξεις-κλειδιά του μαθήματος, με λογισμικό των ΤΠΕ. Αυτές είναι ΕΙΚΟΝΑ, ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΟΙ, ΕΙΚΟΝΟΦΙΛΟΙ, ΙΣΑΥΡΟΙ, Ζ΄ ΟΙΚ. ΣΥΝΟΔΟΣ, και έχουν τοποθετηθεί σε αντίστοιχες εικόνες με σχετικές παραστάσεις που βρίσκονται στην επιφάνεια εργασίας του Η/Υ.
2.  Η ανακάλυψη των λέξεων γίνεται με τη σύνθεση παζλ. Συγκεκριμένα, ο/η θεολόγος (:σε συνεργασία με τον υπεύθυνο του εργαστηρίου Πληροφορικής) έχει τοποθετήσει στον Η/Υ κάθε ομάδας το ελεύθερο λογισμικό Swap puzzle (download και εγκατάστασή του από  swappuzzle-setup.exe ). Κάθε ομάδα, αφού επιλέξει μία από τις 5 εικόνες της επιφάνειας εργασίας, ακολουθεί στο λογισμικό την εξής διαδρομή: Game-Open picture- Επιφάνεια εργασίας- Επιλογή εικόνας-Άνοιγμα. Έτσι η εικόνα τοποθετείται στο λογισμικό. Κατόπιν ακολουθείται η διαδρομή Game-New- Easy (επιλέγεται το easy, για να μη χρειαστεί χρόνος αρκετός).......................................................

Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο στην ιστοσελίδα Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΩΝ

Παρασκευή, 23 Νοεμβρίου 2018

Ιστοσελίδα "Η διδασκαλία των Θρησκευτικών'


Τι μπορεί να προσφέρει  μία ιστοσελίδα ενός Συντονιστή ΕΕ; Σίγουρα ενημέρωση και καλές πρακτικές. Η ιστοσελίδα λοιπόν για το μάθημα των Θρησκευτικών στη Θεσσαλία και στη Δυτική Μακεδονία (blogs.sch.gr/npavlou/ )είναι γεγονός και κλείνει ήδη 2 μήνες ζωής!

Σάββατο, 3 Νοεμβρίου 2018

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ




Ένα μάθημα που διδάσκεται στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση έχει πολλαπλούς στόχους: παιδαγωγικούς, κοινωνικούς, γνωστικούς, εμφύσησης ιδανικών και αξιών που αποβλέπουν να δημιουργήσουν ολοκληρωμένες προσωπικότητες, οι οποίες θα είναι σε θέση να ερμηνεύσουν την πραγματικότητα μέσα στην οποία θα ζήσουν και θα βοηθήσουν στην ανάπτυξη της κοινωνίας.

Όμως για την επίτευξή των στόχων της εκπαίδευσης είναι απαραίτητο να δίνονται τα διδακτικά αγαθά με τρόπο σύγχρονο και ευχάριστο που θα προκαλεί αφενός το ενδιαφέρον των νέων ανθρώπων και αφετέρου θα διαμορφώνει το χαρακτήρα τους.

Χρειάζεται λοιπόν ο τρόπος παρουσίασης να κινήσει το ενδιαφέρον των σύγχρονων μαθητών για μπορέσει η γνώση να γίνει κτήμα τους. Θα πρέπει δηλαδή να δημιουργηθεί ένα σχέδιο μαθήματος που θα ανταποκρίνεται στις σημερινές ανάγκες, λαμβάνοντας υπόψη του τα ενδιαφέροντα των παιδιών, τις ενασχολήσεις τους κοκ.

Δευτέρα, 29 Οκτωβρίου 2018

Γ.Σ. Δοδοντσάκη "Η Προσωπογραφία του Ε.Π. Παπανούτσου"

Ο Ευάγγελος Παπανούτσος ήταν σημαντικός Έλληνας παιδαγωγός, φιλόσοφος, θεολόγος και δοκιμιογράφος του 20ου αιώνα. Η συμβολή του στη λειτουργία και στην ανακαίνιση της Ελληνικής Παιδείας είναι ευρέως γνωστή.
Με τις παιδαγωγικές και εκπαιδευτικές αντιλήψεις του ασχολείται στο πόνημά του "Η Προσωπογραφία του Ε.Π. Παπανούτσου" ο οργανωτικός συντονιστής του ΠΕΚΕΣ Θεσσαλίας Γιώργος Δοδοντσάκης.  Πρόκειται για ένα σημαντικό και πρωτοποριακό βιβλίο που "εξαντλεί" το θέμα και παρέχει πολύτιμες πληροφορίες.

Τετάρτη, 17 Οκτωβρίου 2018

Μιλτιάδης Κωνσταντίνου "Προσεγγίζοντας την πολυπλοκότητα ενός πάντοτε επίκαιρου ζητήματος"

"....Σε μια εποχή απόλυτου αποπροσανατολισμού και πνευματικής αποχαύνωσης το μάθημα των Θρησκευτικών, απαλλαγμένο από τα κατηχητικά χαρακτηριστικά του, μπορεί να λειτουργήσει ως μια φωνή ελπίδας που θα αντιπαραθέσει στα σημερινά αδιέξοδα το όραμα μιας κοινωνίας χωρίς αποκλεισμούς που θα αναζητήσει μια έντιμη διέξοδο ανάμεσα από τις παγίδες της απόλυτης ατομοκρατίας του “create your own myth” από τη μια μεριά και του ολοκληρωτισμού στον οποίο οδηγεί ο φονταμενταλισμός από την άλλη".

Απόσπασμα από το σημαντικό και νηφάλιο άρθρο του καθηγητή Μιλτιάδη Κωνσταντίνου, που τοποθετεί το ζήτημα του θρησκευτικού μαθήματος στην ορθή διάστασή του. Ολόκληρο το άρθρο δημοσιεύεται στην εφημερίδα "Η εποχή" (epohi.gr/proseggizontas-thn-polyplokothta-enos-pantote-epikairou-zhthmatos/)

Κυριακή, 14 Οκτωβρίου 2018

Η Δημιουργία Του Κόσμου Και Του Ανθρώπου

Η παρουσίαση της εισήγησης στο Συνέδριο της ΕΕΠΕΚ (ΤΕΙ Λάρισας, 13/10/2018).


Σάββατο, 6 Οκτωβρίου 2018

ΤΕΣΣΕΡΑ ΣΧΟΛΙΑ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΕΛ ΓΚΡΕΚΟ


 ΤΕΣΣΕΡΑ ΣΧΟΛΙΑ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΕΛ ΓΚΡΕΚΟ


Είναι γνωστή η  σχέση του έργου του Δομίνικου Θεοτοκόπουλου με τις ευρωπαϊκές θρησκευτικές  παραδόσεις. Αυτό είναι φυσικό αν σκεφτεί κάποιος ότι το καλλιτεχνικό περιβάλλον του είχε έντονο το θρησκευτικό χρώμα και ο εκκλησιαστικός χώρος ήταν ο πλέον πρόσφορος που μπορούσε να απορροφήσει τα ζωγραφικά δημιουργήματα επιφανών καλλιτεχνών, σαν τον Ελ Γκρέκο. Οπότε ένας σχολιασμός του έργου του με θεολογικό χαρακτήρα θα διερευνήσει τις αφετηρίες και τις βάσεις των δημιουργημάτων του που ήταν- και αυτά- «βίβλοι των αγραμμάτων» και όχι μόνο, ενώ θα αναδείξει και τη σχέση της ομορφιάς με τη σωτηρία για να θυμηθούμε τον λόγο του πρίγκιπα Μίσκιν, όπως καταγράφεται από τον Ντοστογιέφσκι  στον «Ηλίθιο, και θα βοηθήσει και στη διδασκαλία του θρησκευτικού μαθήματος.
Επιλέχτηκαν λοιπόν γι’ αυτό το σκοπό τέσσερα έργα του Δομίνικου. Αυτά είναι τα «Άποψη του όρους και της μονής Σινά», «Η εκδίωξη των εμπόρων από το Ναό»,  «Ο μετανοών  Άγιος Πέτρος» και «Η ταφή του κόμητος Οργκάθ». Η εκλογή δεν είναι τυχαία. Τα τοπία και τα πρόσωπα που εικονίζονται, καθώς και τα γεγονότα που αναπαρίστανται έχουν συνδεθεί με στιγμές, κείμενα και θρησκευτικές διδασκαλίες που αποτέλεσαν –και αυτά- βάσεις και πυλώνες για τη διαμόρφωση του δυτικού πολιτισμού. Είναι δηλαδή –εκτός των άλλων- πολιτισμικές αποδείξεις  παράδοσης που χρησιμοποιείται για να δώσει στοιχεία κουλτούρας, που διαχρονικά επηρεάζουν συμπεριφορές και νοοτροπίες, και αποτελούσαν έτσι μέσον έκφρασης των καλλιτεχνικών ανησυχιών μεγάλων δημιουργών σαν τον Δομήνικο Θεοτοκόπουλο.
Εκτός των άλλων, αυτά τα τέσσερα έργα του Δομίνικου Θεοτοκόπουλου είναι χαρακτηριστικά της τέχνης του, που αναδείκνυε την πνευματικότητα, το πλησίασμα του θείου και την ομορφιά.   Και τα τρία στοιχεία είναι άρρηκτα δεμένα, και δεν υπάρχει λόγος να απομονωθεί ένα από αυτά εις βάρος των υπόλοιπων. Ταυτόχρονα μπορούν να αποτελέσουν το επίκεντρο ενός σύγχρονου θρησκευτικού μαθήματος που θα φιλοδοξεί να προσεγγίσει ουσιαστικά τη νέα γενιά.


ΛΕΞΕΙΣ-ΚΛΕΙΔΙΑ: Ελ Γκρέκο, Ομορφιά, Πνευματικότητα, θρησκευτικές παραδόσεις