"Τι μπορεί να πει στο σημερινό άνθρωπο η Παλαιά Διαθήκη"

  Παλαιά Διαθήκη σήμερα by Nikos Pavlou

"Αιρέσεις, εσωτερική πληγή της Εκκλησίας"

Μία διδακτική πρόταση για τη Γ΄Γυμνασίου

Παλαιά Διαθήκη Α΄Γυμνασίου: Μάθημα 1ο

Μία διαδραστική άσκηση για το πρώτο μάθημα της Α΄ Γυμνασίου (για να δείτε τη διάδραση και να τη χρησιμοποιήσετε, αν θέλετε, πατήστε download, και κατεβάστε το αρχείο word. Στη συνέχεια πατήστε "ενεργοποίηση επεξεργασίας")

  mathimataki by Nikos Pavlou

Διδακτική πρόταση για την Α΄Γυμνασίου

 ΑΓΩΝΕΣ ΓΙΑ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗ ΓΗ ΤΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΙΑΣ: Η ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΘΕΟ ΔΟΚΙΜΑΖΕΤΑΙ

  Οι γειτονικές φυλές του Ισραήλ

Κείμενο 1. « Πολεμοχαρείς  Μαδιανίτες νομάδες με καμήλες επέδραμαν λεηλατώντας, λυμαινόμενοι όλη τη χώρα (Κρ. 6, 2β-5). Τα νεαρά βασίλεια της Αμμών και της Μωάβ που βρίσκονταν ανατολικά του Ιορδάνη επιδίωκαν να υποδουλώσουν τη φυλή Βενιαμίν (Κρ. 3,12 κ.ε.) και τους γαλααδιτικούς οικισμούς (Κρ. 11 κ.ε.) και ένας συνασπισμός χαναανιτικών πόλεων-κρατών απέκλεισε τις φυλές της Γαλιλαίας με αποτέλεσμα να κυριαρχήσει στον αγροτικό πληθυσμό»

Κείμενο 2: « Ο Κύριος, ο Θεός του Ισραήλ λέει: “εγώ σας έβγαλα από την Αίγυπτο, τη χώρα της δουλείας, σας ελευθέρωσα από την εξουσία των Αιγυπτίων και των άλλων καταπιεστών σας· έδιωξα τους εχθρούς σας στο πέρασμα σας κι έδωσα σ’ εσάς τη χώρα σας. Και σας είπα: Εγώ είμαι ο Κύριος ο Θεός σας. Μη λατρέψετε τους θεούς των Αμορραίων, στων οποίων τη χώρα έχετε εγκατασταθεί. Αλλά εσείς δε με υπακούσατε”» (Κρ. 6, 8-10)

Ορισμός: Οι Κριτές ήταν απεσταλμένοι του Θεού που τόνιζαν την αναγκαιότητα της κοινής στρατιωτικής δράσης εναντίον των εχθρικών φυλών. Δεν είχαν σπουδαία κοινωνική καταγωγή. Μετά το νικηφόρο αποτέλεσμα της αποστολής τους αναδεικνύονταν σωτήρες, που όφειλαν την επιτυχία τους στο Θεό.

Κείμενο 3: « Τότε συγκεντρώθηκαν όλοι οι πρεσβύτεροι του Ισραήλ και ήρθαν στο Σαμουήλ στη Ραμά. “ Τώρα, εσύ γέρασες”, του είπαν, “και οι γιοι σου δεν ακολουθούν το δρόμο σου. Γι’ αυτό όρισε έναν βασιλιά να μας κυβερνάει, όπως γίνεται σ’ όλα τα άλλα έθνη”» (Α΄Σαμ. 8,4-5).

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

1. Βρίσκω ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι ΣΩΣΤΕΣ και ποιες ΛΑΘΟΣ

Τη φυλή του Βενιαμίν επιδίωκαν να την υποδουλώσουν οι Μαδιανίτες

Οι Ισραηλίτες ζήτησαν βασιλιά, επειδή ήθελαν να μιμηθούν τους Χαναναναίους

Ο Γεδεών γκρέμισε το άγαλμα του Βάαλ

Ο Μαδιανίτης είδε στον ύπνο του έναν βράχο να γκρεμίζει τις σκηνές τους.

Ο Σαμουήλ είπε στους Ισραηλίτες ότι ο βασιλιάς θα έβαζε τους γιους τους να οργώνουν τα χωράφια του.

Ο άγγελος του Θεού δοκίμασε το κρέας και τα ψωμιά του Γεδεών και μετά τα έκαψε.

2. Ποια ήταν η αιτία, σύμφωνα με το κείμενο 2, για τα προβλήματα που αντιμετώπιζαν οι Ισραηλίτες μετά την εγκατάστασή τους στη Χαναάν;

3. Το βιβλίο των Κριτών περιγράφει τις νίκες των Ισραηλιτών εναντίον των εχθρών τους . Πιστεύεται ότι αυτό φανερώνει πως ο Θεός αγαπάει μόνο τους Ισραηλίτες, ή έχει να κάνει με τους θρησκευτικούς σκοπούς των συγγραφέων της Παλαιάς Διαθήκης; Να εξηγήσετε την απάντησή σας.

4. Το βιβλίο των Κριτών παρουσιάζει και τους Χετταίους να κατοικούν στην Παλαιστίνη. Να βρείτε πληροφορίες για αυτή τη μεγάλη αυτοκρατορία της Ύστερης Εποχής του Χαλκού και να τα παρουσιάσετε στην τάξη.

"Ποιος είναι ο Θεός κατά την πίστη του Χριστιανισμού"

Μία πολύ δύσκολη ενότητα του βιβλίου της Β΄ Λυκείου. Ελπίζω ο εννοιολογικός χάρτης να βοηθήσει (ειδικά φέτος που οι αξιολογήσεις είναι προ των πυλών).

"Ο ΘΕΟΣ ΚΑΙ Η ΟΜΟΡΦΙΑ"

Για να διαβάσετε την εισήγηση πατήστε εδώ. Πρόκειται για θεολογικό σχόλιο στον Ελ Γκρέκο

ΤΟ ΚΙΝΗΜΑ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ (Σχεδιάσματα/ Πρόταση εργασίας)

Νίκος Παύλου

ΤΟ ΚΙΝΗΜΑ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ (Σχεδιάσματα/ Πρόταση  εργασίας)

Τα Ευαγγέλια γράφονται από ομάδες συντακτών που είναι γνώστες των Ιουδαϊκών δοξασιών και απευθύνονται –καταρχήν- σε ομάδες που αποτελούνται από Ιουδαίους- στη συντριπτική τους πλειοψηφία- και από κάποιους πρώην εθνικούς/προσήλυτους.

Γράφονται πολύ κοντά στην εποχή του Ιησού. Φαίνεται πως σκοπός τους είναι να τονώσουν βασικά το ηθικό των πιστών, και να τους πείσουν να παραμείνουν πιστοί στις αρχές τους, γιατί σε λίγο πρόκειται να έλθει πάλι ο Κύριος.

Η σύγκρουση του Ιησού με όλες τις θρησκευτικοκοινωνικές ομάδες της Παλαιστίνης είναι δεδομένη. Δε χαρίζεται σε κανέναν. Το μόνο που έχει αξία είναι η πίστη στο Θεό και το Νόμο Του. Η εμπιστοσύνη στους ανθρώπους και μάλιστα σε αυτούς που ισχυρίζονται ότι είναι εκπρόσωποι του Θεού και ερμηνεύουν το Νόμο έχει χαθεί. Το κίνημα του Ιησού έχει εμπιστοσύνη σε αυτούς που οι άλλοι απορρίπτουν.

Η επιτυχία του κηρύγματος του Ιησού πιθανόν να οφείλεται στο γεγονός ότι άνθρωποι περιφρονημένοι αλλά με χρήματα, όπως οι τελώνες και οι πόρνες, αισθάνονται πως αποκτούν αξία. Δεν απορρίπτονται αλλά αντίθετα τους δίνεται η δυνατότητα της συγχώρεσης και η ζωή τους θεωρείται –κατά κάποιο τρόπο- αποδεκτή. Αισθάνονται λοιπόν πως έχουν κοινωνική αξία μέσα στο μεσογειακό αξιακό σύστημα Τιμή-Ντροπή (Honour and Shame).

Το κίνημα του Ιησού είναι μεσσιανικό και επιθυμεί να αλλάξει τις δομές του κόσμου. Αυτό αποτελεί και αιτία σύγκρουσης με τις θρησκευτικοκοινωνικές ομάδες, που αντιπροσωπεύουν το παλιό που πρέπει να εξαφανιστεί. Το νέο είναι η χριστιανική κοινότητα. Ως αποδεικτικό στοιχείο της  μεσσιανικότητας είναι ο Νόμος του Μωυσέως (:η Παλαιά Διαθήκη). Οπότε εξηγείται έτσι και η πολύ καλή γνώση της από τον Ιησού. Σε αυτή στηρίζει τη μεσσιανικότητά του και την ευλογία του κηρύγματός του από το Θεό.

Στο κίνημα του Ιησού δεν αποκλείονται ακόμη και βίαιες πράξεις.  Η επιχειρηματολογία έχει και πάλι ως βάση την Παλαιά Διαθήκη, στην οποία οι ενάντιοι στον Κύριο εύρισκαν οικτρό τέλος.

Βασικό λοιπόν κλειδί για την κατανόηση του κινήματος του Ιησού είναι η Παλαιά Διαθήκη. Αποτελεί μέσον ερμηνείας λόγων και πράξεων που συνδέονται με αυτό.

"Η πατρίδα του Ιησού"

Ένας χάρτης εννοιών, χρήσιμος για την πρώτη ενότητα του μαθήματος των θρησκευτικών, της Β΄ Γυμνασίου

Οι νέο-χεττιτικές επιγραφές του Γιαρίρις και του δούλου τού Τουβάτις

Με αφορμή τη  γιορτή του Προφήτη Ηλία, παρατίθεται στη συνέχεια ένα μικρό απόσπασμα από το βιβλίο "Οι Χετταίοι στην Παλαιά Διαθήκη" (σσ 114-115. Η φωτό προέρχεται από το εξαίρετο blog του φίλου και συμπατριώτη Βασίλη Αξελή /pelasgia.blogspot.gr/, και δείχνει στιγμιότυπο από τη λειτουργία στο ξωκκλήσι του Προφήτη Ηλία, τη σημερινή ημέρα, στο χωριό μας)/  

Οι νέο-χεττιτικές επιγραφές του Γιαρίρις και του δούλου τού Τουβάτις 

Μετά την αρπαγή του αμπελιού του Ναβουθαί και τον άδικο λιθοβολισμό του από το βασιλιά του Βορείου Ισραηλιτικού βασιλείου Αχαάβ (871-852 π.Χ.) και τη σύζυγό του Ιεζάβελ[1], ο προφήτης Ηλίας, με εντολή του Γιαχβέ παρουσιάζεται εμπρός τους και προαναγγέλλει την τιμωρία τους[2]. Μιλώντας για την Ιεζάβελ υπογραμμίζει πως τα σκυλιά θα την φάνε στην περιοχή της Ιεζραέλ. Το ίδιο θα συνέβαινε και σε οποιονδήποτε από τον οίκο του Αχαάβ πεθάνει στην πόλη[3]. Πράγματι έτσι γίνεται. Όπως αναφέρεται[4], μετά τη θανάτωση της Ιεζάβελ από τον Ιού, οι υπηρέτες που πήγαν να τη θάψουν, βρήκαν μόνο το κρανίο της, τα πόδια της και τις παλάμες των χεριών της. Τα υπόλοιπα τα είχαν φάει οι σκύλοι, όπως ακριβώς είχε προφητεύσει ο προφήτης Ηλίας.

Η ίδια ακριβώς κατάρα εκτοξεύονταν και στα Νέο-Χεττιτικά βασίλεια, όπως συνάγεται από την επιγραφή του Γιαρίρις και από την επιγραφή του δούλου τού Τουβάτις, βασιλιά της Ταμπάλ[5]. Η πρώτη έχει το εξής περιεχόμενο:

«Μπορεί(:Μακάρι) τα σκυλιά του Νικαράβας (Nikarawas) να φάνε το κεφάλι του, μακριά (από εδώ) ».

Στην επιγραφή του δούλου τού Τουβάτις αναφέρονται τα εξής:

«Μπορεί (:Μακάρι) το σκυλί της Χασάμι (Hasami) της θεάς της Κουμπάμπα, να πηγαίνει μετά από αυτόν, και να φάει τους συγγενείς του…και το ίδιο το πρόσωπό του».

Ο Γιαρίρις ήταν βασιλιάς του κρατιδίου  Κάρκεμις, περίπου το 810, ενώ ο Τουβάτις βασίλευε στην Ταμπάλ περίπου το 760 π.Χ. Δεν προσδιορίζεται ποιος ήταν ο Νικαράβας, που παρουσιάζεται ως ο κάτοχος των σκυλιών στην επιγραφή του Γιαρίρις. Ίσως να ήταν θεότητα που θεωρούνταν κύριός τους. Και στα δύο κείμενα πάντως ο συντάκτης τους εκφράζει την ευχή τα σκυλιά να κατασπαράξουν κάποιον αντίπαλό τους. Μάλιστα εκφράζεται ο πόθος να φάνε το κεφάλι του, ώστε να μη μπορεί κανένας να το αναγνωρίσει. Φαίνεται ότι η μανία και το  μίσος εναντίον των εχθρών τους ήταν τόσο μεγάλο, που ζητάνε ένα πολύ οδυνηρό τέλος γι’ αυτούς.

Όπως φαίνεται και από το παλαιοδιαθηκικό κείμενο η ίδια κατάρα εξαπολύονταν εναντίον των πλέον μισητών εχθρών, και στον Ισραήλ. Στην προκειμένη περίπτωση που αναφέρθηκε, η Ιεζάβελ παρουσιάζεται στο δευτερονομιστικό κείμενο να είναι η βασικότερη αντίπαλος της Γιαχβικής θρησκείας. Όπως τονίζεται ήταν η αιτία για να κτιστεί ναός του Βάαλ  στη Σαμάρεια και ξύλινη στήλη, προκαλώντας έτσι τη ζηλοτυπία του Κυρίου[6].

Οι δύο Νέο-Χεττιτικές επιγραφές βοηθούν λοιπόν να γίνει περισσότερο κατανοητή η τιμωρία που περίμενε τους αντίπαλους της Γιαχβικής θρησκείας. Αφού είχαν παραβεί τις αρχές της, και είχαν ακολουθήσει τη Βααλική λατρεία η ποινή τους θα ήταν πολύ σκληρή. Την ίδια ακριβώς επιθυμούσαν για τους εχθρούς τους και οι βόρειοι γείτονες του Ισραήλ. Επομένως στον πολιτιστικό περίγυρο της Παλαιάς Διαθήκης, στον οποίο περιλαμβάνονταν και τα Νεο-Χεττιτικά βασίλεια, το φρικτό τέλος από έναν άγριο σκύλο[7] ήταν ο κολασμός που αναμένονταν για τα μισητά πρόσωπα.

---

[1] Α΄Βασ.21,1-16

[2] Α΄Βασ. 21,17-28

[3] Η τιμωρία του Αχαάβ ήταν να μη γεννήσει αρσενικό παιδί, ώστε να διαιωνίσει τον οίκο του.

[4] Β΄ Βασ. 9,36

[5] Το περιεχόμενο των δύο επιγραφών δημοσιεύεται στο Kitchen K.A. The Hieroglyphic Inscriptions of the Neo-Hittite States (c.1200-700 BC)…σ. 132

[6] Γ΄Βασ. 16,32-33

[7] Στην επιγραφή του Γιαρίρις παρουσιάζεται ένας απειλητικός σκύλος, που είναι έτοιμος να κάνει κομμάτια τον εχθρό του συντάκτη της.

"Ο Απόστολος Παύλος στην Αθήνα"

Μία "κομιξοποιημένη" -αν επιτρέπεται ο καινοφανής όρος- παρουσίαση της σχετικής ενότητας της Γ΄ Γυμνασίου, που ελπίζω να βοηθήσει στη επικαιροποίηση της διδασκαλία της,. και να τραβήξει το ενδιαφέρον.

ΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ

Νίκος Παύλου

ΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ

«Πες μου λοιπόν μπαμπά, ποια είναι η χρησιμότητα της ιστορίας;». Με αυτή την ερώτηση, που έθεσε ένα νεαρό αγόρι στον ιστορικό πατέρα του αρχίζει ο Mark Bloch, ένα από τα πλέον σημαντικά θεωρητικά έργα για τις ιστορικές σπουδές το «Απολογία για την Ιστορία» (Ο υπότιτλος του οποίου είναι και η επικεφαλίδα αυτού του άρθρου).

Ο Mark Bloch, ένας από τους μεγαλύτερους ιστορικούς του 20^ου αι. κατέδειξε, και με το έργο του και με την πατριωτική του δράση (έλαβε μέρος στη γαλλική αντίσταση εναντίον των Ναζί, και τουφεκίστηκε μαζί με άλλους Γάλλους πατριώτες στις 16 Ιουνίου του 1944), πως καθήκον του ερευνητή δεν είναι να ζει ξεκομμένος από τα προβλήματα των συγχρόνων του, αλλά θα πρέπει να συμμερίζεται τις αγωνίες της εποχής του και να συμβάλλει στην επίλυσή τους.

Θέτοντας το ερώτημα για τη χρησιμότητα της ιστορίας ουσιαστικά βάζει και τον προβληματισμό για το πώς και το γιατί του ιστορικού επαγγέλματος. Τι είναι δηλαδή εκείνο που κάνει το επάγγελμα του ιστορικού άξιο λόγου.

Σε τελικά ανάλυση το ζήτημα είναι τι ακριβώς κάνει ένας ιστορικός. Ερμηνεύει κείμενα, όπως θα έκανε ένας φιλόλογος, ερμηνεύει ευρήματα, όπως ένας αρχαιολόγος ή καταγράφει γεγονότα του παρελθόντος, όπως ενδεχομένως πιστεύουν πολλοί ότι πρέπει να είναι το κύριο έργο του;

Σίγουρα η απάντηση δεν είναι εύκολη. Εντούτοις, μία ενδιαφέρουσα πρόταση κάνει ο Henri Gouhier που συγκρίνει τη δουλειά του ιστορικού με τη δουλειά που κάνει ο σκηνοθέτης, που δίνει ζωή στο σενάριο. Ο ιστορικός λοιπόν πρέπει να μεταδώσει τη φλόγα, «να ανασυστήσει την ίδια τη ζωή». Με αυτή την έννοια είναι δημιουργός και όχι ένας απλός καταγραφέας. Η συμβολή του δηλαδή είναι να πλάσει, να συμβάλλει στην κατανόηση του παρελθόντος και να το τοποθετήσει στη σωστή διάσταση, προσπαθώντας κυρίως να μην το ιδεολογικοποιήσει.

Το ζήτημα βέβαια αφορά τις δυσκολίες του επαγγέλματος. Με γλαφυρό τρόπο τις καταγράφει ο Mark Βloch στο έργο που αναφέρθηκε παραπάνω. Όπως παρατηρεί «εμείς οι φτωχοί μύστες των ανθρωπιστικών επιστημών γινόμαστε συχνά επίκεντρο σαρκαστικών παρατηρήσεων αλλά, μέσα από την αυστηρή υποταγή μας σε μιαν άτεγκτη μοίρα, δεν είμαστε σε πολύ χειρότερη κατάσταση από πολλούς από τους συναδέλφους μας των παλαιότερων και ασφαλέστερων επιστημών. Αυτή είναι η κοινή μοίρα κάθε μελέτης που επιζητεί την εξέταση παρελθόντων φαινομένων. Ο ιστορικός της προϊστορίας που στερείται γραπτών ντοκουμέντων δεν είναι λιγότερο ικανός να ανασυνθέσει τις τελετουργίες της Λίθινης Εποχής απ’ ότι είναι σε θέση –υποθέτω- ο παλαιοντολόγος να ανασυνθέσει τους ενδοκρινείς αδένες του πλησιόσαυρου από τον οποίο διασώζεται μόνο ο σκελετός» (σ. 84).

Εντούτοις το σίγουρο είναι πως η προσέγγιση του παρελθόντος, με τη ματιά του ιστορικού αποτελεί ιδιαιτερότητα που δε μπορεί να αντικατασταθεί από την ερμηνεία που θα δώσει σε αυτό ο φιλόλογος, ο παιδαγωγός, ο ψυχολόγος, ο θεολόγος κοκ. Πρέπει όμως να τονιστεί πως η ιστορία, ως ιδιαίτερα δημοφιλής επιστήμη που είναι, πολλές φορές αποτελεί αντικείμενο ενασχόλησης και από εκπροσώπους άλλων επιστημών-και όχι μόνο- που προσθέτουν την προσωπική τους πινελιά. Ταυτόχρονα, όπως είναι γνωστό, ιστορικό λόγο θέλουν –και κάποιες φορές απαιτούν- να έχουν ο κινηματογράφος, η τηλεόραση, ιδεολογικές-πολιτικές ομάδες, φουνταμενταλιστικά κινήματα κοκ.

Σε αυτή την περίπτωση όμως ο ιστορικός λόγος αντικαθίσταται από τη δημόσια ιστορία. Οπότε την εικόνα για το παρελθόν δεν τη διαμορφώνουν οι ειδικοί, όπως θα έπρεπε. Αντίθετα η ιστορία γίνεται μέσον που εξυπηρετεί σκοπιμότητες και προσωπικές εκτιμήσεις, που σε καμία περίπτωση δε συμβάλλουν στην ορθή ερμηνεία της πραγματικότητας και των παραμέτρων της.

Κλείνω αυτό το σύντομο άρθρο παραθέτοντας ένα απόσπασμα από το βιβλίο ενός άλλου μεγάλου ιστορικού, του Ζωρζ Ντυμπύ (από το βιβλίο του «Η Ιστορία συνεχίζεται») στο οποίο μιλάει για τον συνθετικό τρόπο εργασίας του. Όπως γράφει «Αυτό που έψαχνα όταν γυρνούσα μέσα στους αγρούς και τα δάση ήταν μια καλή, μια συγκεκριμένη επαφή με τα πράγματα για να μπορέσω να αισθανθώ ασφαλής. Αυτό το μισολιωμένο πανί, γεμάτο τρύπες, που το μαντάριζα κλωστή -κλωστή μου ήταν απαραίτητο να το τοποθετήσω πάνω σε μια στέρεη βάση. Έπρεπε να το ακουμπήσω πάνω σε αυτό το άλλο τεκμήριο που είναι εξίσου πλούσιο- ενός άλλου πλούτου είναι η αλήθεια, αλλά χωρίς κενά, εκτεθειμένο στο φως και ζωντανό, όπως είναι το ιστορικό τοπίο».

ΜΙΚΡΟ ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΗΝ ΕΟΡΤΗ ΤΩΝ ΠΡΩΤΟΚΟΡΥΦΑΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΠΕΤΡΟΥ ΚΑΙ ΠΑΥΛΟΥ (2): Οι προφήτες των παύλειων κοινοτήτων. Ο Παύλος ως προφήτης

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ

Νικόλαος Παύλου  "Η ΠΡΟΦΗΤΕΙΑ ΣΤΟΝ ΠΡΩΙΜΟ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟ

Η εξέλιξη του χριστιανικού προφητικού λόγου

το δεύτερο μισό του 1^ου  αιώνα και το 2^ο αιώνα μ.Χ.", Βόλος 2006, σ σ 57-59

Οι προφήτες των παύλειων κοινοτήτων. Ο Παύλος ως προφήτης

Μέσα στις κοινότητες που ιδρύει ο Παύλος στον ελληνορωμαϊκό κόσμο δρουν προφήτες που φαίνεται να έχουν σημαντικό έργο. Το λειτούργημά τους φαίνεται να απασχολεί ιδιαίτερα τον Παύλο, αν σκεφτεί κανείς, ότι αφιερώνει ένα μέρος της Α΄ προς  Κορινθίους επιστολής του σε αυτούς[1]. Εδώ φροντίζει να κάνει υποδείξεις για το πως πρέπει να ασκείται η προφητική ιδιότητα. Έτσι αποδεικνύεται ότι δεν ήταν απόλυτα ξεκαθαρισμένος ο τρόπος με τον οποίο ο προφήτης θα παρουσίαζε το θεϊκό θέλημα, και υπήρχαν διαφωνίες γύρω από το προφητικό αξίωμα.

Στις επιστολές του Παύλου[2] δεν αναφέρονται συγκεκριμένες προφητικές μορφές. Στους χριστιανούς που κατονομάζει[3], δεν απονέμει τον τίτλο του προφήτη. Αυτό μάλλον συμβαίνει γιατί ο Παύλος πίστευε ότι η εκδήλωσή της, γι’ αυτούς, που δεν ήταν ex officio προφήτες,  ήταν  περιστασιακή, και εκδηλώνονταν κάτω από ειδικές συνθήκες, οπότε δε χρειάζονταν να κάνει ξεχωριστή αναφορά σε αυτή την ιδιότητα. Άλλωστε όλοι οι χριστιανοί λάβαιναν τα χαρίσματα του Πνεύματος, από τη στιγμή που είχαν δεχτεί την καινούρια θρησκεία, πράγμα που μαρτυρείται στις Πράξεις[4]

Η σπουδαιότερη προφητική μορφή,  που πρωταγωνιστεί και στις παύλειες κοινότητες και στις επιστολές, είναι ο ίδιος ο Παύλος.  Γι’ αυτή του την ιδιότητα κάνει υπαινιγμό στο στ. Α΄ Κορ. 14,37, όταν τονίζει, μιλώντας στους προφήτες της Κορίνθου, πως «ε‡ tij doke‹ prof»thj enai À pneumatikÒj, ™piginwskštw § gr£fw Øm‹n Óti kur…ou ™stˆn ™ntol»».

Ο Παύλος γίνεται χριστιανός, μετά από μία σπουδαία προφητική εμπειρία, το όραμα, που είχε στο δρόμο για τη Δαμασκό. Όπως τονίζεται  στο βιβλίο των Πράξεων «™n d tù poreÚesqai ™gšneto aÙtÕn ™gg…zein tÍ Damaskù, ™xa…fnhj te aÙtÕn peri»strayen fîj ™k toà oÙranoà, kaˆ pesën ™pˆ t¾n gÁn ½kousen fwn¾n lšgousan aÙtù, SaoÝl SaoÚl, t… me dièkeij;»[5]. Κατόπιν παρουσιάζεται να είναι μέλος του προφητικού ομίλου της Αντιόχειας[6] και στη Β΄ προς Κορινθίους επιστολή του περιγράφει μία καταπληκτική προφητική εμπειρία του. Όπως τονίζει ο ίδιος, εννοώντας τον εαυτό του «oda ¥nqrwpon  ™n Cristù prÕ ™tîn dekatess£rwn–e‡te ™n sèmati oÙk oda, e‡te ™ktÕj toà sèmatoj oÙk oda, Ð qeÕj oden–¡rpagšnta tÕn toioàton ›wj tr…tou oÙranoà. kaˆ oda tÕn toioàton ¥nqrwpon–e‡te ™n sèmati e‡te cwrˆj toà sèmatoj oÙk oda, Ð qeÕj oden– Óti ¹rp£gh e„j tÕn par£deison kaˆ ½kousen ¥rrhta ·»mata § oÙk ™xÕn ¢nqrèpJ lalÁsai»[7]. Επίσης παραθέτει τη μαρτυρία ότι και σε αυτόν εμφανίστηκε ο Χριστός, μετά την ανάστασή του[8], εννοώντας μία πνευματική εμπειρία, αφού ο ίδιος δε φαίνεται να είχε καμία σχέση με το κίνημα του Ιησού, όσο ο τελευταίος κήρυττε στη Γαλιλαία και την Ιουδαία.

Η κλήση του Παύλου στο αποστολικό αξίωμα ακολουθεί την πορεία των προφητών της Παλαιάς Διαθήκης. Όπως γράφει ο ίδιος στην προς Γαλάτας επιστολή του[9], προτού γίνει χριστιανός κυνηγούσε με πάθος της εκκλησία του Θεού και προσπαθούσε να την  εξαφανίσει. Ο Θεός όμως τον είχε ξεχωρίσει από την κοιλιά της μάνας του, και η χάρη του τον είχε καλέσει για να τον υπηρετήσει. Άρα πίστευε ότι είχε εκλεγεί για την αποστολή του προτού ακόμη γεννηθεί. Τα ίδια ακριβώς έλεγε και ο προφήτης Ησαΐας, όταν τόνιζε πως ο «Κύριος απ’ την κοιλιά της μάνας μου με κάλεσε∙ πριν γεννηθώ πρόφερε τα’ όνομά μου»[10]. Επομένως ο Παύλος θεωρεί τον εαυτό του εκλεκτό, που τον έχει επιλέξει ο Θεός για τη μεγάλη του αποστολή, όπως ακριβώς έκανε και με τους προφήτες της Παλαιάς Διαθήκης.

Όλα τα παραπάνω ανεβάζουν το κύρος του Παύλου μέσα στις κοινότητές του. Εκτός από ιδρυτής τους ήταν και κατεξοχήν χαρισματική προφητική  μορφή, που έχει επιλεγεί από τον ίδιο το Θεό.  Άρα μπορεί να ασκεί εξουσία, και ο λόγος του πρέπει να ακούγεται από όλους. Αυτό το τονίζει σε πολλά σημεία των επιστολών του. Έτσι, ακόμη και ο άγγελος από τον ουρανό δε μπορεί να κηρύξει ευαγγέλιο διαφορετικό από αυτό που κήρυξε ο Παύλος[11], γιατί αυτό αποκαλύφθηκε στον ίδιο από τον Ιησού Χριστό[12]. Ταυτόχρονα, όπως τονίζεται στην επιστολή προς Φιλήμονα, οι πιστοί  χρωστούσαν στον Παύλο περισσότερα από τις οποιεσδήποτε χάρες που τους ζητούσε, αφού τους είχε κάνει χριστιανούς, και  έτσι του όφειλαν τον ίδιο τους τον εαυτό[13]

Τα πνευματικά χαρίσματα που έχει επιτρέπουν στον Παύλο να «lale‹ o„kodom¾n kaˆ par£klhsin kaˆ paramuq…an»[14]. Είναι λοιπόν, εκτός από ιδρυτής των κοινοτήτων, και ο προφήτης που φροντίζει για την οικοδόμηση των πιστών.

Ο Παύλος, χρησιμοποιώντας και την προφητική του ιδιότητα, με την οποία νουθετεί τους χριστιανούς, γίνεται ένα είδος pater-familias των χριστιανών-μελών των κοινοτήτων του[15]. Αυτό τονίζει και στην Α΄ προς Θεσσαλονικείς επιστολή του στην οποία υπενθυμίζει ότι φρόντιζε τα μέλη της κοινότητας, όπως ο πατέρας τα παιδιά του «parakaloàntej Øm©j kaˆ paramuqoÚmenoi kaˆ marturÒmenoi»[16], έχοντας δηλ. ίδιο έργο με αυτό των υπόλοιπων προφητών.

Η προφητική ιδιότητα του Παύλου εξυπηρετούσε πολλαπλές ανάγκες των κοινοτήτων.  Όπως είναι γνωστό αυτές χρειάζονταν καθοδήγηση. Μετά την ίδρυσή τους είχαν ανάγκες και απορίες, που έπρεπε να λυθούν. Γι’ αυτό το έργο ο πλέον κατάλληλος ήταν ο Παύλος, ο οποίος  σαν χαρισματική προσωπικότητα ήξερε να επιβάλλεται και να κερδίζει το σεβασμό.

Ο Παύλος λοιπόν φρόντιζε, ως προφήτης, να νουθετεί τα μέλη των κοινοτήτων του,  μεριμνώντας έτσι να μένουν στέρεοι στην πίστη τους. Ταυτόχρονα, η κλήση του, που ήταν παρόμοια με αυτή των μεγάλων προφητικών μορφών της Παλαιάς Διαθήκης και οι πνευματικές εμπειρίες που είχε, τις οποίες τις έκανε γνωστές με τις επιστολές του, τον αναδείκνυαν ως ανεπανάληπτη προσωπικότητα, αφού κανένας άλλος δεν είχε γευτεί κάτι παρόμοιο Συγκέντρωνε λοιπόν πνευματικές ιδιότητες, που του έκαναν να ξεχωρίζει από τους άλλους. Αυτό του έδινε το δικαίωμα να είναι ο καθοδηγητής των χριστιανών, ο pater-familias των κοινοτήτων της ρωμαϊκής οικουμένης.

---

[1] Το κεφ. 14

[2] Γνήσιες επιστολές του Παύλου θεωρούνται οι Προς Ρωμαίους, Α΄και Β΄ προς Κορινθίους, Α΄ προς Θεσσαλονικείς, η προς Γαλάτας, η προς Φιλιππησίους και η προς Φιλήμονα.Αντλούνται πληροφορίες, κατά πρώτο λόγο από τις επιστολές που θεωρούνται γνήσιες του Παύλου. Βλ. και υποσημείωση 32.

[3] Όπως, για παράδειγμα την Φοίβη που ήταν διάκονος της κοινότητας των Κεγχρεών της Κορίνθου (Ρωμ. 16,1),

[4] Βλ. για παράδειγμα Πρ. 10, 45-46

[5] Πρ. 9,3-4. Πρβλ. την ίδια τη μαρτυρία του Παύλου στην επιστολή προς Γαλάτας 1,17.

[6] Πρ. 13,1

[7] Β΄ προς Κορινθίους 12,2-4. Η μετάφραση της Βιβλικής Εταιρείας ( Η Καινή Διαθήκη. Το πρωτότυπο κείμενο με νεοελληνική μετάφραση των Σ. Αγουρίδη, Π. Βασιλειάδη, Ι. Γαλάνη, Γ. Γαλίτη, Ι. Καραβιδόπουλου, Β. Στογιάννου, Βιβλική Εταιρία, Αθήνα 1985)  είναι η εξής: «Ξέρω έναν άνθρωπο πιστό, ο οποίος πριν από δεκατέσσερα χρόνια ανυψώθηκε μέχρι και τον τρίτο ουρανό – δεν ξέρω αν ήταν με τω σώμα του ή χωρίς το σώμα, αυτό ο Θεός το ξέρει. Ξέρω ότι αυτός ο άνθρωπος – ή ήταν με το σώμα ή χωρίς το σώμα δεν το ξέρω, ο Θεός το ξέρει- μεταφέρθηκε ξαφνικά στον παράδεισο κι άκουσε λόγια που δεν μπορεί ούτε επιτρέπεται να τα πει άνθρωπος».

[8] Α΄Κορ. 15,8

[9] Γαλ. 1,13 κ.ε.

[10] Ησ. 49,1. Βλ. και Παναγόπουλος Ιωάν., Η εκκλησία των προφητών…, σ. 187-188

[11] Γαλ. 1,3

[12] Γαλ. 1,12. Προφανώς εδώ ο Παύλος εννοεί μία κατεξοχήν πνευματική-προφητική εμπειρία.

[13] Φιλ. 18

[14] Α΄Κορ. 14,3

[15] Για το θέμα, όπως παρουσιάζεται κυρίως στην προς Φιλήμονα επιστολή βλ. Chris Frilingos, “For my child Onesimus”, Paul and domestic power in Philemon, Journal Biblical Literature 119/1(2000), 91-104.

[16] Α΄ Θεσ. 2,12