Οι Σταυροφορίες. Πρόταση για διαγώνισμα 2ου τριμήνου στην Ιστορία (Β΄ Γυμνασίου)

Α . Τι ήταν οι Σταυροφορίες (ορισμός)

Β. Ποια ήταν τα αίτια των Σταυροφοριών; Να αναπτύξετε ένα από αυτά.

Γ. Με ποιον τρόπο, σύμφωνα με το κείμενο που ακολουθεί,  ο Αυτοκράτορας Αλέξιος Α΄ Κομνηνός  χρησιμοποίησε τους ιππότες της Α΄ Σταυροφορίας;

    Ο Αλέξιος στοχάστηκε ότι δεν ήταν σε θέση να σηκώσει μόνος του το βάρος αυτού του πολύ σημαντικού αγώνα και συνειδητοποίησε ότι ήταν ανάγκη να συμμαχήσει με τους Ιταλούς. Αυτό έγινε με προφάσεις, έξυπνη χειραγώγηση και επιδεξιότητα. Πράγματι βρήκε μια θεόσταλτη πρόφαση στο ότι οι Λατίνοι θεωρούσαν ανυπόφορο που οι Τούρκοι έλεγχαν τα Ιεροσόλυμα και το ζωοποιό τάφο του Σωτήρα Χριστού. Έστειλε πρεσβείες στον επίσκοπο της πρεσβυτέρας Ρώμης και σ' αυτούς που ονομάζονται βασιλείς και ευγενείς σ' αυτές τις περιοχές της Δύσης και, επιστρατεύοντας κατάλληλα επιχειρήματα, παρακίνησε πολλούς να εγκαταλείψουν τις πατρίδες τους και πέτυχε να τους κατευθύνει προς αυτό το σκοπό.

    Γι' αυτό χιλιάδες και μυριάδες από αυτούς [...] διέσχισαν το Ιόνιο προς την Κωνσταντινούπολη. Ο Αλέξιος, αφού αντάλλαξε όρκους πίστης και έκανε συνθήκες μ' αυτούς, εκστράτευσε στην Ανατολή και [...] ανάγκασε γρήγορα τους Πέρσες να εγκαταλείψουν τις χώρες των Ρωμαίων, απελευθέρωσε τις πόλεις και αποκατέστησε τη ρωμαϊκή δύναμη στην Ανατολή.

Θεόδωρος Σκουταριώτης (ιστορικός 13ου αι.), στο: Κ. Σάθας, Bibliotheca Graeca medii aevi (Παρίσι)

Προϋποθέσεις διδασκαλίας του ιστορικού μαθήματος

Στην έρευνα της ιστορίας πρωταρχική θέση κατέχει το παρελθόν του ανθρώπου. Με την πολιτιστική του εξέλιξη ο άνθρωπος δημιουργεί ιστορία.

Την  καταγραφή του ανθρώπινου παρελθόντος η ιστορία την κατορθώνει από τη χρονική στιγμή που έχει στη διάθεσή της πηγές.

Η μελέτη της ιστορίας φωτίζει τις βαθύτερες πτυχές του ανθρώπου, αυτές που του δίνουν τα κίνητρα για να δημιουργήσει.

Όλες οι πτυχές της ιστορίας έχουν κάποια γενεσιουργά αίτια. Όταν ο ιστορικός τα εντοπίσει, καλείται να καταγράψει τις αφορμές των γεγονότων. Η αφορμή είναι ο σπινθήρας που πυροδοτεί τα αίτια. Αίτια και αφορμές των ιστορικών γεγονότων αποτελούν τη βάση για την έρευνα της ιστορίας

Η μελέτη των γεγονότων του παρελθόντος απαιτεί τη διατύπωση συμπερασμάτων. Προκειμένου να διατυπώσουμε συμπεράσματα θα βασιστούμε στα αποτελέσματα των ιστορικών γεγονότων. Τα αποτελέσματα είναι δύο ειδών: αυτά που εκδηλώνονται άμεσα και αυτά που εμφανίζονται αργότερα.

Αντικειμενικότητα και αμεροληψία στη μελέτη της ιστορίας επιτυγχάνονται όταν ο ιστορικός: 1. «μεταφερθεί» ο ίδιος στην εποχή που μελετά και 2. ελέγξει την αξιοπιστία των πηγών του

«Πράσινο φως» για τη δημιουργία Τμήματος Ισλαμικών Σπουδών στο ΑΠΘ

Μία πολύ σημαντική εξέλιξη που αναδεικνύει τον πρωτεύοντα επιστημονικό  ρόλο του Τμήματος Θεολογίας του ΑΠΘ στις θεολογικές  σπουδές και στη διερεύνηση του θρησκευτικού φαινομένου! (Ρεπορτάζ στο esos. Για να το διαβάσετε πατήστε εδώ). 

Σχετικά με την αλλοίωση λεχθέντων του Καθηγητή κ. Μιλτιάδη Κωνσταντίνου για τον Ιησού Χριστό

Με αφορμή πρωτοσέλιδο δημοσίευμα της εφημερίδας "ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΩΡΑ" της 14/2/2014, το οποίο φέρει τον πηχυαίο τίτλο "ΑΣΗΜΑΝΤΟΣ ΡΑΒΒΙΝΟΣ Ο ΧΡΙΣΤΟΣ" και στο πλαίσιο του οποίου γίνεται αναφορά στο πρόσωπο του Καθηγητή της Παλαιάς Διαθήκης του Τμήματος Θεολογίας του ΑΠΘ. Κ. Μιλτιάδη Κωνσταντίνου, ανακοινώνονται τα εξής: Την Παρασκευή 27/1 στη διάρκεια συνέντευξης με θέμα «Οὐκ ἦλθον βαλεῖν εἰρήνην» στο ραδιόφωνο της Εκκλησίας της Ελλάδος, η δημοσιογράφος κ. Αικατερίνη Χουζούρη υπέβαλε στον κ. Κωνσταντίνου την ερώτηση, αν υπάρχουν ιστορικές μαρτυρίες για το πρόσωπο του Ιησού Χριστού. Στην απάντησή του ο κ. Κωνσταντίνου τόνισε ότι η σημαντικότερη μαρτυρία προέρχεται εκ του αποτελέσματος, διότι το κήρυγμα του Ιησού διαδόθηκε και άλλαξε τη ροή της Ιστορίας. Κατά τα άλλα, δεν θα μπορούσαν να υπάρχουν άλλες μαρτυρίες, διότι ο Ιησούς για τους ιστορικούς της εποχής ήταν ένας ασήμαντος ραββίνος σε μια ασήμαντη επαρχία της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Η εξέλιξη όμως απέδειξε ότι ήταν Υιός του Θεού του ζώντος. Δεδομένου ότι από την εν λόγω προφορική συνέντευξη, η οποία έχει καταγραφεί, όπως προβλέπεται, από τον ραδιοφωνικό σταθμό της Εκκλησίας της Ελλάδος, και αποτελεί αδιάσειστη απόδειξη περί των όσων πράγματι ελέχθησαν στο πλαίσιο της ως άνω εκπομπής, έχουν απομονωθεί ορισμένες φράσεις, με έκδηλο και αποκλειστικό σκοπό την αλλοίωση του νοήματος των όσων ανέφερε ο κ. Κωνσταντίνου, και κατ' επέκταση τη συκοφαντική δυσφήμισή του, η οποία επιτείνεται και από τον τρόπο της συνολικής παρουσίασης του συγκεκριμένου θέματος καθώς και από τις λοιπές ψευδείς αναφορές που γίνονται στο πλαίσιο του δημοσεύματος αυτού, έχει ήδη ξεκινήσει η διαδικασία για την άσκηση αγωγής από δικηγορικό γραφείο των Αθηνών σε βάρος της εφημερίδας "ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΩΡΑ" και των υπευθύνων για τη δημοσίευση του εν λόγω δημοσιεύματος. (Πηγή: www.theo.auth.gr/theo/gr/Department/Pages/NewsDetails.aspx?id=554 )

Εννοιολογικός χάρτης: Η πατρίδα του Ιησού

ΑΝΑΣΤΟΧΑΣΜΟΙ ΣΕ ΜΙΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ

Η περίληψη άρθρου που δημοσιεύεται στην ιστοσελίδα  academia.edu (δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Larissanet)

Νικόλαος Παύλου

ΑΝΑΣΤΟΧΑΣΜΟΙ ΣΕ ΜΙΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ 

ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ

Η αφήγηση της Παλαιάς Διαθήκης για τη δημιουργία του κόσμου και του ανθρώπου κεντρίζει πάντα το ενδιαφέρον. Αυτό είναι απόλυτα φυσικό, αφού αποτελεί, εκτός των άλλων, και ένα βασικό κείμενο του δυτικού πολιτισμού, το οποίο έγινε αφορμή να διατυπωθούν σημαντικές απόψεις, να εκφραστούν αντιρρήσεις, ενώ αποτέλεσε και κεντρικό συστατικό της «αντιπαλότητας» θρησκείας – επιστήμης, αφού σε αυτό παρουσιάζονται, κατά βάση, οι αντιλήψεις του κόσμου των συγγραφέων της για το σύμπαν, τα συστατικά του ανθρώπου κοκ. που θεωρήθηκαν πως αντιπαρατίθενται με τα πορίσματα της επιστημονικής έρευνας .

Οι αναφορές που περιέχονται στην αφήγηση κάνουν λόγο για τη σχέση του ανθρώπου με το θείο και τις εκφάνσεις του, και περιέχουν προεκτάσεις οι οποίες συνδέονται με νοοτροπίες , συμπεριφορές, στάσεις και τρόπους ζωής. Οπότε είναι ζητούμενος ένας σχολικός τρόπος ερμηνείας του κειμένου, που θα του δίνει τη δυνατότητα να «διαλεχθεί» με τον άνθρωπο που ζει στην εποχή του κριτικού λόγου, ώστε να μπορέσει ο μαθητής να αισθανθεί πως απέκτησε υλικό που θα τον βοηθήσει ουσιαστικά στο θρησκευτικό γραμματισμό του.

Είναι απαραίτητο μία σύγχρονη διδασκαλία της Δημιουργίας να συμβαδίζει με τα ενδιαφέροντα των σημερινών μαθητών. Ο πυρήνας του θέματος αφορά δηλαδή το βασικό στόχο που θα έχει σήμερα ένα θρησκευτικό μάθημα που απευθύνεται σε άτομα που διδάσκονται πτυχές του δυτικού/ευρωπαϊκού πολιτισμού. Χωρίς αμφιβολία χρειάζεται να γνωρίζουν το παλαιοδιαθηκικό κείμενο για τη δημιουργία του κόσμου που αποτελεί ένα από τα θεμέλιά του. Η διδασκαλία του είναι το ίδιο βασική –τηρουμένων των αναλογιών- με τη γνώση του πυθαγορείου θεωρήματος, της Magna Charta, των φιλοσοφικών αντιλήψεων του Πλάτωνα, της ρωμαϊκής νομικής συμβολής, των νόμων της Φυσικής, της Χημείας κοκ. Εκτός των άλλων είναι και βασικό κείμενο της χριστιανικής διδασκαλίας, αφού η γνωριμία με την αφήγηση της Παλαιάς Διαθήκης για τη δημιουργία θα γίνει πηγή άντλησης βιωμάτων που σχετίζονται με την Ορθοδοξία, τον κατεξοχήν πνευματικό πυλώνα του ελληνικού πληθυσμού.

Σε κάθε περίπτωση, η διδακτική διαδικασία οφείλει να μην παραβλέψει την πολιτισμική ανάγνωση της αφήγησης της Δημιουργίας . Αυτό βέβαια δε σημαίνει πως ξεπερνιέται ο θρησκευτικός της χαρακτήρας, αφού και αυτός εμπεριέχει πολιτισμικές πρακτικές. Αντίθετα είναι αναγκαίο να προβάλλεται σε όλη την έντασή του, αφού χρειάζεται να γίνει λόγος ακόμη και για τις συγκρούσεις που προήλθαν από αυτόν.

Μία σύγχρονη « ανάγνωση» λοιπόν της αφήγησης για τη Δημιουργία του κόσμου και του ανθρώπου που δε θα παραβλέψει τις πολλαπλές προεκτάσεις του κειμένου της Παλαιάς Διαθήκης, θα επικαιροποιήσει ένα θεολογικό/πολιτιστικό μήνυμα που πάντα προκαλεί συζητήσεις και δίνει ερεθίσματα για τη ανάπτυξη της επιστημονικής σκέψης.

Τελειώνοντας να τονιστεί πως τα Θρησκευτικά είναι, εν πολλοίς, ένα «παρεξηγημένο» μάθημα. Πολλοί είναι εκείνοι που το έχουν ταυτίσει με ένα είδος «φρονηματιστικής αγωγής». Χωρίς αυτό να είναι κατ’ ανάγκη κακό, αφού στόχος του σχολείου είναι να δίνει στην κοινωνία ολοκληρωμένες προσωπικότητες, νομίζω πως αδικεί ένα διδακτικό μέσο που μπορεί με τις γνώσεις που παρέχει να χρησιμεύσει για την ερμηνεία της πραγματικότητας.

Τα παραπάνω αφορούν βέβαια και τη διδασκαλία της Παλαιάς Διαθήκης στο σύγχρονο σχολείο. Ας μη ξεχνάμε πως μέσω αυτού η Βίβλος έρχεται σε επαφή με το ευρύ κοινό και όχι μόνο με ένα ακροατήριο εξειδικευμένων ενδιαφερόντων. Οπότε είναι απαραίτητο οι αφηγήσεις της να τοποθετηθούν στην πραγματική τους θρησκευτική/ πολιτισμική διάσταση, μακριά από ερμηνείες που δεν αναδεικνύουν το θεολογικό νόημά της αλλά προσπαθούν να κάνουν –στην καλύτερη περίπτωση- έναν ανούσιο διάλογο, χωρίς νόημα, με επιστήμες που έχουν τελείως διαφορετικό αντικείμενο, ή ακόμη –στη χειρότερη περίπτωση- να έρθουν σε μία στείρα αντιπαράθεση μαζί τους, που δε θα οδηγήσει πουθενά! Το καλύτερο λοιπόν είναι, στην προκειμένη περίπτωση, να αναδείξουμε τη θρησκευτική/πολιτιστική αξία κειμένων, σαν αυτό της δημιουργίας του κόσμου και του ανθρώπου που επηρεάζουν τη ζωή και την καθημερινότητά μας._

Η ιστορία της Εκκλησίας. Διάγραμμα του μαθήματος

Biblicum

Η επόμενη συνάντηση του Biblicum θα γίνει τη Δευτέρα 24 Φεβρουαρίου και ώρα 19.30', στην αίθουσα συνεδριάσεων της Θεολογικής Σχολής (1ος όροφος).
Εισηγητής θα είναι ο καθηγητής κ. Μιλτιάδης Κωνσταντίνου με θέμα:

 "Το Ευαγγέλιο στη σύγχρονη πολυπολιτισμική πραγματικότητα".

Μεσαιωνική Ευρώπη. Περίληψη μαθήματος

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΙ,1 (ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ. Μεσαιωνική Ευρώπη)

Κατά τη μεταβατική περίοδο από το Μεσαίωνα στην Αναγέννηση δημιουργείται στη Δυτική Ευρώπη μία καινούρια κοινωνική τάξη, οι αστοί. Πρόκειται για ανθρώπους που κατοικούν στις πόλεις και είναι τραπεζίτες, (κατά κύριο λόγο), βιοτέχνες, έμποροι. Πετυχαίνουν τον περιορισμό της δύναμης των Φεουδαρχών. Σε αυτό συμβάλλει και το γεγονός πως η γη δεν αποτελεί πλέον το μοναδικό μέτρο αξίας.

Από τα μέσα του 13ου αι αρχίζουν στην Ευρώπη συμπτώματα παρακμής. Οι καλλιεργήσιμες εκτάσεις δεν επαρκούν για τη διατροφή, η επιδημία της μαύρης πανώλης εξοντώνει μεγάλο μέρος του πληθυσμού, ενώ οι μακροχρόνιοι πόλεμοι δημιουργούν δημογραφική και μακροχρόνια φθορά.

Αυτά, σε συνδυασμό με την άγρια φορολογία προκαλούν συνεχείς εξεγέρσεις στην Ευρώπη.



***



Στα μεγάλα ευρωπαϊκά κράτη (Γερμανία, Αγγλία, Γαλλία) δημιουργούνται νέοι θεσμοί διακυβέρνησης. Έτσι στη Γερμανία οι φεουδάρχες επιθυμούν την αποδυνάμωση της αυτοκρατορικής εξουσίας. Δημιουργείται η Δίαιτα, ένα όργανο που συμμετέχουν ευγενείς και κληρικοί.

Στην Αγγλία ο βασιλιάς αναγκάζεται να παραχωρήσει το Μεγάλο Χάρτη Δικαιωμάτων που περιορίζει σημαντικά τη δύναμή του.

Στη Γαλλία ο βασιλιάς επιβάλλεται στους Φεουδάρχες. Δημιουργεί και ένα δικό του θεσμό τη Συνέλευση των Γενικών Τάξεων.

Η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία συγκρούεται με το Γερμανό αυτοκράτορα και το Γάλλο βασιλιά για το ζήτημα του διορισμού των επισκόπων. Ο Πάπας αναγκάζεται από το Γάλλο βασιλιά να μεταφέρει την έδρα του από τη Ρώμη στην Αβινιόν της Γαλλίας (Βαβυλώνια αιχμαλωσία του Παπισμού).