Ανακαλύπτοντας του; Φιλισταίους

 Οι Φιλισταίοι ήταν λαός που αναφέρεται πολύ συχνά σε εδάφια της Βίβλου (βλ για παράδειγμα Δευτ 2,23,Αμ 9,7, Ιερ 47,4

Πολλοί ερευνητές θεωρούν ότι προέρχονταν από την περιοχή του Αιγαίου και το όνομά τους έχει ελληνική προέλευση phyle histia = φυλή εστίας. Τα αρχαιολογικά ευρήματα τους παρουσιάζουν να κρατάνε ίσια σπαθιά και δόρυ.

ΟΙ ΑΡΧΑΙΕΣ ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ

 

Η Κοίμηση της Θεοτόκου είναι ένα σημαντικό γεγονός που εορτάζει η Εκκλησία μας στις 15 Αυγούστου. Είναι το Πάσχα του καλοκαιριού, Εκατομμύρια Ορθόδοξοι στρέφονται στη Μητέρα του Κυρίου ζητώντας τη βοήθειά της και τη μεσιτεία της στο Θεό.

Η Κοίμηση καταγράφεται σε πολλές αρχαίες παραδόσεις, που η κάθε μία έχει τις δικές της λεπτομέρειες για αυτό το σημαντικό συμβάν που επηρεάζει τη ζωή και την πίστη των Χριστιανών. Οι ειδικοί τις έχουν κατατάξει σε ομάδες, ώστε να μελετηθούν και να κατανοηθούν καλύτερα. Κάποιες από αυτές είναι η Βηθλεεμιτική παράδοση, η Κοπτική παράδοση, , η Ύστερη Αποστολική Παράδοση και  η Παράδοση της Κωνσταντινούπολης και της Εφέσου, ενώ οι ερευνητές έχουν εντοπίσει και ένα λατινικό κείμενο του 5^ου αι,. το «De Transitu beatae Mariae virginis» (:Περί Μεταστάσεως της Μακαρίας Παρθένου Μαρίας) που αποτέλεσε το επίκεντρο εορτολογικών πρακτικών σχετικών με την Κοίμηση της Θεοτόκου.

Το ζήτημα έχει απασχολήσει τους Πατέρες της Εκκλησίας που έχουν γράψει Υπομνήματα, Πανηγυρικούς Λόγους και Σχόλια. Για παράδειγμα ο Επιφάνιος Σαλαμίνας, που ανήκει στην πρώιμη χριστιανική παράδοση στο έργο του «Πανάριον» θεωρεί ότι η προφητεία του Συμεών «καὶ σοῦ δὲ αὐτῆς τὴν ψυχὴν διελεύσεται ρομφαία» (Λκ 2,35) αναφέρεται στην Κοίμηση της Θεοτόκου που θα μεταβεί στον Υιό της ως μάρτυρας.

Ο ίδιος γράφει ότι στο βιβλίο της Αποκάλυψης (12, 1 «γυνὴ περιβεβλημένη τὸν ἥλιον, καὶ ἡ σελήνη ὑποκάτω τῶν ποδῶν αὐτῆς, καὶ ἐπὶ τῆς κεφαλῆς αὐτῆς στέφανος ἀστέρων….» και 12,14 «καὶ ἐδόθησαν τῇ γυναικὶ δύο πτέρυγες τοῦ ἀετοῦ τοῦ μεγάλου…..) γίνεται λόγος για τη Θεοτόκο και βεβαιώνει ότι δεν πέθανε.

Ένα πολύ σημαντικό χειρόγραφο που αναφέρεται στην Κοίμηση της Θεοτόκου αποδίδεται στον Ευαγγελιστή Ιωάννη και επιγράφεται «Του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου λόγος εις την Κοίμησιν της Αγίας Θεοτόκου». Είναι απόκρυφο κείμενο που γράφτηκε σίγουρα τα πρώιμα βυζαντινά χρόνια, πιθανότατα στα τέλη του πέμπτου ή στις αρχές του έκτου αιώνα, και υπάρχει σε περισσότερα από 100 ελληνικά χειρόγραφα, ενώ έχει μεταφραστεί στην λατινική, κοπτική, γεωργιανή και αραβική γλώσσα. Χωρίς υπερβολή ήταν ένα μεσαιωνικό «best-seller». Η κριτική του έκδοση έγινε από τον K. Tischendorf, ενώ ετοιμάζεται μία νέα έκδοσή του.

Σύμφωνα με την αφήγηση η Θεοτόκος προσεύχονταν στον τόπο που ήταν το μνήμα του Κυρίου, κάτι που ενόχλησε κατοίκους της Ιερουσαλήμ που ζήτησαν από τις αρχές να τοποθετήσουν φύλακες σε αυτό. Μία Παρασκευή πληροφορείται από τον Αρχάγγελο Γαβριήλ ότι θα γίνει η μετάστασή της στους ουρανούς.

Φεύγει από την Ιερουσαλήμ και πηγαίνει στη Βηθλεέμ. Προσεύχεται στον Κύριο, και το Άγιο Πνεύμα μεταφέρει τον Ιωάννη από την Έφεσο στον τόπο που βρίσκονταν η Παναγία. Στη συνέχεια συναθροίζονται και οι υπόλοιποι Απόστολοι που βρίσκονταν στα πέρατα της γης.

Γίνονται πολλά θαύματα που μαθαίνονται στην Ιερουσαλήμ. Πλήθος κατοίκων της πόλης επισκέπτεται τη Θεοτόκο και τους μαθητές. Οι ηγέτες της πόλης ζητάνε από τους Ρωμαίους κατακτητές να στείλουν στρατό για να διώξει την Παναγία και τους Αποστόλους από τη Βηθλεέμ και την επαρχία των Ιεροσολύμων. Το Άγιο Πνεύμα  οδηγεί την Αποστολική ομάδα στην Ιερουσαλήμ, στο σπίτι που κατοικούσε η Παρθένος. Γίνονται και πάλι  θαύματα. Προσπαθούν να κάψουν τη Μαρία και τους Αποστόλους, όμως η φωτιά δεν τους αγγίζει. Τότε ο Ρωμαίος διοικητής ομολογεί ότι είναι Υιός του Θεού ο Υιός της Παρθένου.

Εμφανίζεται ο Χριστός σε όλη του τη δόξα και πληροφορεί ότι θα γίνει η μετάσταση της Θεοτόκου. Οι Απόστολοι μεταφέρουν το σώμα της στη Γεθσημανή. Γίνεται θαύμα στον άπιστο Ιεφωνία, και ο Κύριος τη δέχεται στον Παράδεισο.

 

Πρόκειται για αφήγηση γεμάτες συμβολικές εικόνες και παραστάσεις που ήταν οικείες στον άνθρωπο της πρώιμης βυζαντινής εποχής. Η αναφορά στην Έφεσο και ο πρωταγωνιστικός ρόλος που έχει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης που κατοικούσε σε αυτή, δίνουν το δικαίωμα να θεωρηθεί αυτή η πόλη της Μικράς Ασίας ως ο τόπος στον οποίο συντάχθηκε το κείμενο, που, μάλλον, στηρίζονταν  σε ιωάννειες χριστιανικές παραδόσεις. Μη ξεχνάμε ότι στην Έφεσο συγκλήθηκε η Γ΄ Οικουμενική Σύνοδος το 431 από τον αυτοκράτορα Θεοδόσιο Β’, που καταδίκασε τις διδασκαλίες του Νεστορίου, ο οποίος υποστήριζε  ότι η Παναγία γέννησε τον άνθρωπο Ιησού και όχι τον Θεό. Η σύνοδος διακήρυξε ότι ο Ιησούς είναι τέλειος Θεός και τέλειος άνθρωπος, και απέδωσε επίσημα στην Παρθένο τον τίτλο «Θεοτόκος».

 

Τα πολλά κείμενα που γράφτηκαν για την Κοίμηση της Θεοτόκου αποδεικνύουν τη μεγάλη σημασία που είχε το γεγονός και η γιορτή που θεσπίστηκε, για τους Χριστιανούς. Δείχνουν την αγάπη και το μεγάλο σεβασμό που έχουν για τη Μητέρα του Θεού. Σε αυτή προσβλέπουν, γιατί είναι η παρηγοριά και το στήριγμα όλων, κάτι που επιβεβαιώνεται και από τη δημοφιλία που είχαν οι αφηγήσεις που επικεντρώνονται στο Πάσχα του καλοκαιριού.

Στη φωτό: Δομήνικος Θεοτοκόπουλος, Η Κοίμηση της Θεοτόκου, περ. 1567, τέμπερα σε ξύλο, 61,4x45 εκ., Ερμούπολη, Εκκλησία της Κοίμησης της Παναγίας.(πηγή εικ: el.wikipedia.org)

Ν. Παύλου

Το ιστολόγιο του καθηγητή Bart D. Ehrman

 O Bart D. Ehrman είναι διακεκριμένος καθηγητής θρησκευτικών σπουδών στο Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας. Έχει γράψει μεγάλο αριθμό μελετών για θέματα της Καινής Διαθήκης και του Πρώιμου Χριστιανισμού. Το ιστολόγιό του δέχεται πλήθος επισκεπτών και ο καθηγητής συζητάει μαζί τους. Η διεύθυνσή του είναι https://ehrmanblog.org/ και αξίζει να το επισκεφτείτε. 

Νόστος εριβώλου

Γνωρίζοντας τους πρώτους χριστιανούς. Το βιβλίο του καθηγητή του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Δημήτρη Κυρτάτα «Η Οδός και τα βήματα των πρώτων χριστιανών»

Ο τίτλος του βιβλίου του Καθηγητή της Αρχαίας Ιστορίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Δημήτρη Κυρτάτα «Η Οδός και τα βήματα των πρώτων χριστιανών» (Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου, Αθήνα 2020) μου θύμισε το λόγο του Αποστόλου Παύλου ενώπιον του Ρωμαίου Επίτροπου Φήλικα (52-59 μΧ)  «ομολογώ σε σένα σύμφωνα με την Οδό, (την οποία οι κατήγοροί μου) ονομάζουν αίρεση…» (Πρ 24,14)  που οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η «Οδός» ήταν  η διδασκαλία την οποία κήρυττε ο Παύλος και οι υπόλοιποι Απόστολοι στη Ρωμαϊκή αυτοκρατορία.

Ασύμμετρος λόγος περί Θρησκευτικών

Συγχωρήστε με, αλλά δε μπορώ να καταλάβω αυτούς που νομίζουν ότι τα Θρησκευτικά θα μπορούσαν να είναι ένα μάθημα που  ενσταλάζει ψυχική ευφορία και θα
 έκανε τους ακροατές του να ουρανοβατούν, σαν τους πρωταγωνιστές των "Νεφελών" του Αριστοφάνη. Ή δε ξέρουν τις αξίες που έχει η ελληνική κοινωνία ή δεν καταλαβαίνουν τις προτεραιότητες που  έχουν πλέον οι νέοι μας (γιατί έχουμε γεράσει άραγε;) ή μέσα στο κλίμα της  εσωστρέφειας ουσιαστικά αυτολιβανίζονται θεωρώντας τις απόψεις τους ιδανικές.

Ανακάλυψη χριστιανικού οικισμού στο Βόρειο Ισραήλ

Όπως διαβάζουμε στην ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδας Haaretz ένας μεγάλος οίκος με χριστιανικά σύμβολα ανακαλύφτηκε στο Βόρειο Ισραήλ, στην τοποθεσία Pi Metzuba. Ανήκε σε πόλη που καταστράφηκε από τους Πέρσες 1400 χρόνια πριν. Παράλληλα στην οικία βρέθηκε ένα υψηλής ποιότητας μωσαϊκό.

Περισσότερα για το θέμα και φωτό θα βρείτε πατώντας εδώ

Δημήτρης Κυρτάτας "Η Οδός και τα βήματα των πρώτων χριστιανών"

Ο Καθηγητής Δημήτρης Κυρτάτας με τον ηροδότειο χαρισματικό λόγο του καταγράφει ανάγλυφα πτυχές και όψεις του Πρώιμου Χριστιανισμού.

" Η ιστορία του πρώιμου χριστιανισμού είναι, σε μεγάλο βαθμό, υπόθεση αποστόλων, μαρτύρων, αγίων, θεολόγων και επισκόπων. Είναι επίσης υπόθεση διωκτών, κατασταλτικών μηχανισμών, παραδοσιακών θρησκευτικών θεσμών που αντιδρούσαν στις καινοτομίες, εθνικών φιλοσόφων και ευσεβών Ιουδαίων. Στη μελέτη αυτή πρωταγωνιστούν αντιθέτως χριστιανοί που ακολούθησαν παράπλευρες ή δευτερεύουσες διαδρομές. Περισσότερο από τις κεντρικές οδούς ιχνηλατώ αδιέξοδες πορείες και οπισθοδρομήσεις· περισσότερο από τις ηρωικές μορφές αναζητώ ανθρώπους που ακολούθησαν σκολιές ατραπούς. Αντί να επαναλάβω όσα είναι γνωστά για τις μετακινήσεις επιφανών ανδρών, υπογραμμίζω τη συμβολή ευυπόληπτων και ευσεβών γυναικών που παρέμειναν ανώνυμες. Για να αποτιμήσω την αυτοθυσία των διωκομένων, υπενθυμίζω την προθυμία με την οποία προσέρχονταν στο μαρτύριο οικιοθελώς άνθρωποι που δεν είχαν υποστεί διωγμό· μετρώ παρομοίως την αξία της εγκαρτέρησης, αντιπαραβάλλοντάς τη με τη συνήθη παραίτηση και απάρνηση της πίστης. Προσπαθώ να κατανοήσω συμπεριφορές αυτοκρατόρων και στρατηγών με μέτρο τη θρησκευτικότητα απλών στρατιωτών, εξεγερμένων δούλων, πειρατών και ληστών. Οι διαδρομές που εξετάζω μοιάζουν με παρεκκλίσεις, τυχαίες πορείες, ασήμαντες ή άσκοπες περιδιαβάσεις. Υποστηρίζω ωστόσο ότι οι γενικές τάσεις και οι συγκλίσεις που σχημάτισαν κάποια στιγμή μια καθολική εκκλησία, συνδέονται άρρηκτα με πολλαπλές αποκλίσεις και αντίρροπες κατευθύνσεις. Η ιστορία του πρώιμου χριστιανισμού είναι ένα πολύ σύνθετο και πλούσιο φαινόμενο που δεν πρέπει να συρρικνωθεί σε ένα προδιαγεγραμμένο τελικό αποτέλεσμα". (Από την παρουσίαση του βιβλίου).

Η άλωση της Κωνσταντινούπολης (29 Μαΐου 1453) και ο σύγχρονος άνθρωπος

Η άλωση της Κωνσταντινούπολης, στις 29 Μαΐου 1453, ήταν το αποτέλεσμα μιας σειράς διεργασιών που λειτούργησαν καταλυτικά για τη Βυζαντινή αυτοκρατορία και την οδήγησαν στην πτώση της μετά από χίλια περίπου χρόνια συνεχούς ιστορικής παρουσίας. 

Για να τοποθετηθεί όμως στις σωστές του διαστάσεις αυτό το τραγικό γεγονός, απαραίτητη προϋπόθεση είναι η ανάλυση των αιτίων που οδήγησαν το βυζαντινό κόσμο στο μαρασμό, από τον οποίο ποτέ δεν συνήλθε. Έτσι, μετά το Βασίλειο Β' Βουλγαροκτόνο, βαθμιαία η αυτοκρατορία οδηγείται στην παρακμή.

"Η θεολογία του σώματος"

Ψηφιακό σεμινάριο

Olivier Roy “Η Ευρώπη είναι χριστιανική;”

Ένα ενδιαφέρον βιβλίο

Από τις εκδόσεις Πόλις κυκλοφορεί το βιβλίο του Olivier Roy “Η Ευρώπη είναι χριστιανική;” (μετάφραση: Βάλια Καϊμάκη, επιμέλεια: Άγγελος Μουταφίδης, σελίδες: 208 • isbn: 978-960-435-685-0 • τιμή: 15 ευρώ).

Από την παρουσίαση του βιβλίου: "Είναι σήμερα η Ευρώπη χριστιανική; Και αν ναι, με ποιον τρόπο; Μπορεί να παραμείνει χριστιανική υιοθετώντας νοσταλγικές, αυταρχικές και ταυτοτικές θέσεις; Στο όνομα ποιου χριστιανισμού μιλούν άραγε εκείνοι που, πολλές φορές με φανατισμό, αντιτάσσουν τις «χριστιανικές αξίες» σε δύο εξίσου απειλητικές και πανίσχυρες, κατά τη γνώμη τους, δυνάμεις: την εκκοσμικευμένη κοινωνία και το κατακτητικό Ισλάμ;

Οι Ευρωπαίοι, υποστηρίζει ο συγγραφέας, νιώθουν πράγματι ορφανεμένοι από το χριστιανικό παρελθόν τους. Η αναβίωσή του ωστόσο δεν θα επιτευχθεί ούτε με την επίκληση μιας ανενεργής πλέον παράδοσης, ούτε με νομοθετικές ρυθμίσεις, όπως απαιτούν η συντηρητική Δεξιά και οι διάφορες φονταμενταλιστικές τάσεις.

Ο χριστιανισμός δεν μπορεί να επιβιώσει ως ένα αυτοαναφορικό και περίκλειστο σύστημα αξιών. Πρέπει να επαναφέρει στο προσκήνιο το πνευματικό του στοιχείο και να καταστεί εκ νέου «προφητικός», αναπτύσσοντας μια θεολογία ανοιχτή στον κόσμο και τις περιπέτειές του".

Padlet. Εργαλείο μάθησης