Η Ύστερη Αρχαιότητα (απόσπασμα)

Αρχίζοντας τη διάλεξή του για τη διαμάχη γύρω από την έννοια του Ιερού  (που έχει δημοσιευτεί στον τόμο «Η δημιουργία της ύστερης αρχαιότητας»), ο Peter Brown[1] σημείωνε τα εξής: « Θα ήθελα να ήμουν ένας από τους Επτά Κοιμωμένους της Εφέσου. Οι χριστιανοί αυτοί αδελφοί, κατά τη διάρκεια του διωγμού του αυτοκράτορα Δεκίου (249-251) είχαν φυλακιστεί σε μία σπηλιά, της οποίας εν συνεχεία χτίστηκε το στόμιο. Στις αρχές του 5ου αιώνα, κατά τη βασιλεία ενός εκ των διαδόχων του Δεκίου, του Θεοδοσίου Β΄ (408-450), ξύπνησαν για να διαφωτίσουν τον εν λόγω χριστιανό μονάρχη επί ενός σημείου του δόγματος που αφορούσε την έγερση των νεκρών. Φανταστείτε την έκπληξή τους, όταν, μπαίνοντας στην πόλη, είδαν το Σταυρό τοποθετημένο πάνω από την κύρια πύλη, άκουσαν ανθρώπους να ορκίζονται ελεύθερα στο όνομα του Χριστού, είδαν να έχει χτιστεί μια μεγάλη εκκλησία, τον χριστιανικό κλήρο να ασχολείται με την επισκευή των τειχών της πόλης, και αντιλήφθηκαν ότι τα ασημένια νομίσματα των παγανιστών αυτοκρατόρων εξέπλησσαν τους ανθρώπους στην αγορά» (μετ. Θ. Νικολαΐδης).

Το πλαίσιο του παραπάνω ενδιαφέροντος κειμένου είναι η εποχή της Ύστερης Αρχαιότητας[2], την οποία και χαρακτηρίζει. Πρόκειται για μία ιστορική περίοδο, η οποία  μετά τη δεκαετία του 1970, συγκεντρώνει το ενδιαφέρον όλο και περισσότερων ερευνητών.

Χονδρικά, θα έλεγε κάποιος ότι η ύστερη αρχαιότητα αφορά κυρίως τα ρωμαϊκά (από τον 1ο αι. μ. Χ.) και τα πρώτα βυζαντινά χρόνια, μέχρι τον 6ο αιώνα περίπου. Με μία απλή μελέτη της, εύκολα γίνεται αντιληπτό ότι τα γεγονότα που συνέβησαν κατά τη διάρκεια αυτών των χρόνων, επηρέασαν και άφησαν τα σημάδια τους και στην κατοπινή ανθρώπινη ιστορία. Ας αναφερθούν κάποια από αυτά: Εμφάνιση και εδραίωση του χριστιανισμού, εξάπλωση του ελληνορωμαϊκού πολιτισμού σε όλη τη ρωμαϊκή αυτοκρατορία, μετατόπιση του κέντρου βάρους της στην Ανατολή, με δημιουργία καινούριας πρωτεύουσας, της Κωνσταντινούπολης, εμφάνιση του Ισλάμ, φιλοσοφικές, και θρησκευτικές  αναζητήσεις που φανέρωναν την αγωνία των ανθρώπων της εποχής, που έβλεπαν να χάνεται κάτι παλιό και να γεννιέται κάτι καινούριο κοκ..........

Ευχές για το 2019

Οι καλύτερες ευχές για το 2019 στις φίλες και τους φίλους αναγνώστες του ιστολογίου.
Μία αναδρομή στη συνέχεια με κείμενα από το (παλιό αλλά καλό)  Αναγνωστικό της Δ΄ Δημοτικού

Κώστας Βάρναλης, "Τα Χριστούγεννα του Παπαδιαμάντη"

Χριστούγεννα χωρίς κυρ Αλέξανδρο δε γίνονται. Στη συνέχεια μία συγκινητική παράθεση για τον αξεπέραστο Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη και τους ήρωές του από τον μεγάλο Κώστα Βάρναλη.

" Ὁ οὐρανὸς ἔβρεχε διαρκῶς λεπτὸν νερόχιονον, ὁ γραῖγος ἀδιάκοπος ἐφύσα καὶ ἦτο ψῦχος καὶ χειμὼν τὰς παραμονὰς τῶν Χριστουγέννων τοῦ ἔτους...
Ὁ κυρ-Ἀλέξανδρος εἶχε νηστεύσει ἀνελλιπῶς ὁλόκληρον τὸ Σαρανταήμερον καὶ εἶχεν ἐξομολογηθεῖ τὰ κρίματά του (παπα-Δημήτρη τὸ χέρι σου φιλῶ!). Καὶ ἀφοῦ ἐγκαίρως παρέδωσε τὸ χριστουγεννιάτικον διήγημά του εἰς τὴν «Ἀκρόπολιν» καὶ διέθεσεν ὁλόκληρον τὴν γλίσχρον ἀντιμισθίαν του πρὸς πληρωμὴν τοῦ ἐνοικίου καὶ τῶν ὀλίγων χρεῶν του, γέρων ἤδη κεκμηκὼς ὑπὸ τῶν ἐτῶν καὶ τῆς νηστείας, ἀποφεύγων πάντοτε τὴν πολυάσχολον τύρβην, ἀλλὰ φιλακόλουθος πιστός, ἔψαλεν, ὡς συνήθως, μὲ τὴν βραχνὴν καὶ σπασμένην φωνήν του, πλήρη ὅμως ἐνθέου πάθους, ὡς δεξιὸς ψάλτης, εἰς τὸ παρεκκλήσιον τοῦ Προφήτου Ἐλισσαίου τὰς Μεγάλας Ὥρας, σχεδὸν ἀπὸ στήθους, καὶ ὄτε ἐπανῆλθεν εἰς τὸ πτωχικόν του δωμάτιον, δὲν εἶχεν ἀκόμη φέξει!

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΠΕ

Θεματική Ενότητα 1 του Φακέλου μαθήματος Θρησκευτικών της Β΄ Γυμνασίου.

ΔΕ: «Εικονομαχία: Η σύγκρουση για τις εικόνες. Εικονόφιλοι και εικονομάχοι»

ΤΟ ΣΕΝΑΡΙΟ

1. H ΔΕ θα διδαχτεί σε τμήμα 25 μαθητών Β΄ Τάξης Γυμνασίου ημιαστικής περιοχής την 5^η και 6^η  ώρα.

Επομένως ο/η  θεολόγος  θα λάβει υπόψη του την κούραση των μαθητών, οπότε θα πρέπει να παρουσιάσει ένα «φρέσκο» μάθημα, στο οποίο θα συμμετάσχει η τάξη με ενδιαφέρον.

2. Το τμήμα έχει πρόσβαση τις συγκεκριμένες διδακτικές ώρες στο εργαστήριο Πληροφορικής του σχολείου (έχει προηγηθεί συνεννόηση με τους συναδέλφους καθηγητές Πληροφορικής .

3. Οι μαθητές δημιουργούν 5 ομάδες αποτελούμενες από 5 άτομα.

4. Προσδοκώμενο αποτέλεσμα: Να μάθουν οι μαθητές πως/τον τρόπο να γνωρίσουν την Εικονομαχία, μαθαίνοντας για την Εικονομαχία

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΣ ΧΡΟΝΟΣ

Το Πρόγραμμα Σπουδών προβλέπει τέσσερα δίωρα για τη διδασκαλία της ΘΕ. Προτείνεται το ένα δίωρο να αφιερωθεί στην Εικονομαχία, εφόσον χρησιμοποιηθούν ΤΠΕ.

ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

1^η διδακτική ώρα

1^η δραστηριότητα

Χρόνος: 15΄

1 ΣΤΟΧΟΣ: Οι μαθητές να ανακαλύψουν μόνοι τους τις λέξεις-κλειδιά του μαθήματος, με λογισμικό των ΤΠΕ. Αυτές είναι ΕΙΚΟΝΑ, ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΟΙ, ΕΙΚΟΝΟΦΙΛΟΙ, ΙΣΑΥΡΟΙ, Ζ΄ ΟΙΚ. ΣΥΝΟΔΟΣ, και έχουν τοποθετηθεί σε αντίστοιχες εικόνες με σχετικές παραστάσεις που βρίσκονται στην επιφάνεια εργασίας του Η/Υ.

2.  Η ανακάλυψη των λέξεων γίνεται με τη σύνθεση παζλ. Συγκεκριμένα, ο/η θεολόγος (:σε συνεργασία με τον υπεύθυνο του εργαστηρίου Πληροφορικής) έχει τοποθετήσει στον Η/Υ κάθε ομάδας το ελεύθερο λογισμικό Swap puzzle (download και εγκατάστασή του από  swappuzzle-setup.exe ). Κάθε ομάδα, αφού επιλέξει μία από τις 5 εικόνες της επιφάνειας εργασίας, ακολουθεί στο λογισμικό την εξής διαδρομή: Game-Open picture- Επιφάνεια εργασίας- Επιλογή εικόνας-Άνοιγμα. Έτσι η εικόνα τοποθετείται στο λογισμικό. Κατόπιν ακολουθείται η διαδρομή Game-New- Easy (επιλέγεται το easy, για να μη χρειαστεί χρόνος αρκετός).......................................................

Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο στην ιστοσελίδα Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΩΝ

Ιστοσελίδα "Η διδασκαλία των Θρησκευτικών'

Τι μπορεί να προσφέρει  μία ιστοσελίδα ενός Συντονιστή ΕΕ; Σίγουρα ενημέρωση και καλές πρακτικές. Η ιστοσελίδα λοιπόν για το μάθημα των Θρησκευτικών στη Θεσσαλία και στη Δυτική Μακεδονία (blogs.sch.gr/npavlou/ )είναι γεγονός και κλείνει ήδη 2 μήνες ζωής!

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Ένα μάθημα που διδάσκεται στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση έχει πολλαπλούς στόχους: παιδαγωγικούς, κοινωνικούς, γνωστικούς, εμφύσησης ιδανικών και αξιών που αποβλέπουν να δημιουργήσουν ολοκληρωμένες προσωπικότητες, οι οποίες θα είναι σε θέση να ερμηνεύσουν την πραγματικότητα μέσα στην οποία θα ζήσουν και θα βοηθήσουν στην ανάπτυξη της κοινωνίας.

Όμως για την επίτευξή των στόχων της εκπαίδευσης είναι απαραίτητο να δίνονται τα διδακτικά αγαθά με τρόπο σύγχρονο και ευχάριστο που θα προκαλεί αφενός το ενδιαφέρον των νέων ανθρώπων και αφετέρου θα διαμορφώνει το χαρακτήρα τους.

Χρειάζεται λοιπόν ο τρόπος παρουσίασης να κινήσει το ενδιαφέρον των σύγχρονων μαθητών για μπορέσει η γνώση να γίνει κτήμα τους. Θα πρέπει δηλαδή να δημιουργηθεί ένα σχέδιο μαθήματος που θα ανταποκρίνεται στις σημερινές ανάγκες, λαμβάνοντας υπόψη του τα ενδιαφέροντα των παιδιών, τις ενασχολήσεις τους κοκ.

Γ.Σ. Δοδοντσάκη "Η Προσωπογραφία του Ε.Π. Παπανούτσου"

Ο Ευάγγελος Παπανούτσος ήταν σημαντικός Έλληνας παιδαγωγός, φιλόσοφος, θεολόγος και δοκιμιογράφος του 20ου αιώνα. Η συμβολή του στη λειτουργία και στην ανακαίνιση της Ελληνικής Παιδείας είναι ευρέως γνωστή.

Με τις παιδαγωγικές και εκπαιδευτικές αντιλήψεις του ασχολείται στο πόνημά του "Η Προσωπογραφία του Ε.Π. Παπανούτσου" ο οργανωτικός συντονιστής του ΠΕΚΕΣ Θεσσαλίας Γιώργος Δοδοντσάκης.  Πρόκειται για ένα σημαντικό και πρωτοποριακό βιβλίο που "εξαντλεί" το θέμα και παρέχει πολύτιμες πληροφορίες.

Μιλτιάδης Κωνσταντίνου "Προσεγγίζοντας την πολυπλοκότητα ενός πάντοτε επίκαιρου ζητήματος"

"....Σε μια εποχή απόλυτου αποπροσανατολισμού και πνευματικής αποχαύνωσης το μάθημα των Θρησκευτικών, απαλλαγμένο από τα κατηχητικά χαρακτηριστικά του, μπορεί να λειτουργήσει ως μια φωνή ελπίδας που θα αντιπαραθέσει στα σημερινά αδιέξοδα το όραμα μιας κοινωνίας χωρίς αποκλεισμούς που θα αναζητήσει μια έντιμη διέξοδο ανάμεσα από τις παγίδες της απόλυτης ατομοκρατίας του “create your own myth” από τη μια μεριά και του ολοκληρωτισμού στον οποίο οδηγεί ο φονταμενταλισμός από την άλλη".

Απόσπασμα από το σημαντικό και νηφάλιο άρθρο του καθηγητή Μιλτιάδη Κωνσταντίνου, που τοποθετεί το ζήτημα του θρησκευτικού μαθήματος στην ορθή διάστασή του. Ολόκληρο το άρθρο δημοσιεύεται στην εφημερίδα "Η εποχή" (epohi.gr/proseggizontas-thn-polyplokothta-enos-pantote-epikairou-zhthmatos/)

Η Δημιουργία Του Κόσμου Και Του Ανθρώπου

Η παρουσίαση της εισήγησης στο Συνέδριο της ΕΕΠΕΚ (ΤΕΙ Λάρισας, 13/10/2018).

   Η Δημιουργία Του Κόσμου Και Του Ανθρώπου by Nikolaostheologoimauropinaka on Scribd

ΤΕΣΣΕΡΑ ΣΧΟΛΙΑ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΕΛ ΓΚΡΕΚΟ

 ΤΕΣΣΕΡΑ ΣΧΟΛΙΑ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΕΛ ΓΚΡΕΚΟ

Περίληψη εισήγησης που έγινε στο συνέδριο "Τέχνη και Εκπαίδευση, αισθητική της καθημερινότητας, εκπαιδευτικοί και μαθητές:Βίοι παράλληλοι με κοινούς στόχους"

Είναι γνωστή η  σχέση του έργου του Δομίνικου Θεοτοκόπουλου με τις ευρωπαϊκές θρησκευτικές  παραδόσεις. Αυτό είναι φυσικό αν σκεφτεί κάποιος ότι το καλλιτεχνικό περιβάλλον του είχε έντονο το θρησκευτικό χρώμα και ο εκκλησιαστικός χώρος ήταν ο πλέον πρόσφορος που μπορούσε να απορροφήσει τα ζωγραφικά δημιουργήματα επιφανών καλλιτεχνών, σαν τον Ελ Γκρέκο. Οπότε ένας σχολιασμός του έργου του με θεολογικό χαρακτήρα θα διερευνήσει τις αφετηρίες και τις βάσεις των δημιουργημάτων του που ήταν- και αυτά- «βίβλοι των αγραμμάτων» και όχι μόνο, ενώ θα αναδείξει και τη σχέση της ομορφιάς με τη σωτηρία για να θυμηθούμε τον λόγο του πρίγκιπα Μίσκιν, όπως καταγράφεται από τον Ντοστογιέφσκι  στον «Ηλίθιο, και θα βοηθήσει και στη διδασκαλία του θρησκευτικού μαθήματος.

Επιλέχτηκαν λοιπόν γι’ αυτό το σκοπό τέσσερα έργα του Δομίνικου. Αυτά είναι τα «Άποψη του όρους και της μονής Σινά», «Η εκδίωξη των εμπόρων από το Ναό»,  «Ο μετανοών  Άγιος Πέτρος» και «Η ταφή του κόμητος Οργκάθ». Η εκλογή δεν είναι τυχαία. Τα τοπία και τα πρόσωπα που εικονίζονται, καθώς και τα γεγονότα που αναπαρίστανται έχουν συνδεθεί με στιγμές, κείμενα και θρησκευτικές διδασκαλίες που αποτέλεσαν –και αυτά- βάσεις και πυλώνες για τη διαμόρφωση του δυτικού πολιτισμού. Είναι δηλαδή –εκτός των άλλων- πολιτισμικές αποδείξεις  παράδοσης που χρησιμοποιείται για να δώσει στοιχεία κουλτούρας, που διαχρονικά επηρεάζουν συμπεριφορές και νοοτροπίες, και αποτελούσαν έτσι μέσον έκφρασης των καλλιτεχνικών ανησυχιών μεγάλων δημιουργών σαν τον Δομήνικο Θεοτοκόπουλο.

Εκτός των άλλων, αυτά τα τέσσερα έργα του Δομίνικου Θεοτοκόπουλου είναι χαρακτηριστικά της τέχνης του, που αναδείκνυε την πνευματικότητα, το πλησίασμα του θείου και την ομορφιά.   Και τα τρία στοιχεία είναι άρρηκτα δεμένα, και δεν υπάρχει λόγος να απομονωθεί ένα από αυτά εις βάρος των υπόλοιπων. Ταυτόχρονα μπορούν να αποτελέσουν το επίκεντρο ενός σύγχρονου θρησκευτικού μαθήματος που θα φιλοδοξεί να προσεγγίσει ουσιαστικά τη νέα γενιά.

ΛΕΞΕΙΣ-ΚΛΕΙΔΙΑ: Ελ Γκρέκο, Ομορφιά, Πνευματικότητα, θρησκευτικές παραδόσεις

 

"Τίνα με λέγουσιν οι άνθρωποι...". Αρχείο επεξεργασίας

Aρχείο SWF, ως εποπτικό μέσον του θρησκευτικού μαθήματος

Ένα παράδειγμα